Vertrek bestuur PvdA lost niets op

Na het plotselinge aftreden van PvdA-voorzitter Van Hulten trad het hele bestuur van de PvdA terug.

Daarmee zijn de problemen van de partij niet opgelost.

Een conflict over de partijorganisatie tussen een misschien wat te drammerige Van Hulten en enkele behoudende bestuursleden. Dat was volgens de partijleiding van de PvdA de belangrijkste reden van de plotselinge crisis in de top van de partij.

Nadat partijvoorzitter Michiel van Hulten eerder op de dag zijn aftreden bekend had gemaakt, stapte woensdagnacht onder druk van partijleider Wouter Bos en fractievoorzitter Jacques Tichelaar het gehele partijbestuur op.

Het vertrek van Van Hulten heeft een directe aanleiding in de interne problemen in het partijbestuur. Maar op de achtergrond speelt een tweede oorzaak mee: de PvdA heeft het afgelopen half jaar structurele problemen. Sinds de succesvolle gemeenteraadsverkiezingen van maart 2006 gaat het bergafwaarts met de partij, met als dieptepunt twee verloren verkiezingen op rij. Dat heeft voor een sfeer van onzekerheid en verwijten gezorgd.

Michiel van Hulten was campagneleider tijdens de Tweede-Kamerverkiezingen van november 2006. Bij die verkiezingen verloor de PvdA negen zetels. Er ontstond discussie over het leiderschap van partijleider Wouter Bos, over de politieke koers, over de vraag of deelname aan het vierde kabinet-Balkenende wel zo’n goed idee was. Vorige maand kwam de Wiardi Beckman Stichting, het wetenschappelijk bureau van de PvdA, met een harde analyse van de verkiezingscampagne. De campagne verliep amateuristisch en de partij lijdt aan structurele problemen, oordeelde het rapport. Van Hulten wist niet dat het rapport eraan kwam en voelde zich erdoor verrast.

Daar komt bij dat de PvdA met spanning wacht op een onderzoek van de Tilburgse burgemeester Ruud Vreeman. De uitkomst van zijn onderzoek wordt volgende maand verwacht. Van Hulten vond dat het bestuur de uitkomst van het rapport niet moest afwachten en zelf al aan een partijhervorming moest beginnen. Partijgenoten hielden er al rekening mee dat Van Hulten zou aftreden als het rapport gepresenteerd zou worden.

Die lange-termijnproblemen vergrootten de spanning die er al was tussen onverenigbare karakters in de partijtop uit, ze werkten als katalysator. Vanaf het begin is de verhouding tussen Van Hulten, de partijtop en het bestuur gespannen geweest. Van Hulten, de eerste voorzitter die in 2005 gekozen is door leden, gedroeg zich vaak als luis in de pels van de partijtop. Hij maakte zijn rol daarmee veel politieker dan zijn voorganger Ruud Koole, die zich vooral richtte op hervorming van de partijorganisatie. Van Hulten speelde volgens sommige partijgenoten tegen zijn natuur in te veel de rol van links geweten van de PvdA. Zijn medebestuursleden ergerden zich aan zijn eigenzinnige optreden. Van Hulten en Bos trokken steeds minder met elkaar op.

Net als Koole probeerde ook Van Hulten de partij te hervormen, maar hij deed dat op een manier die veel weerstand in de PvdA opriep. Van Hulten ergerde zich aan de macht van een paar bestuursleden en de top van het partijbureau. Hij wilde de organisatie naar eigen inzicht hervormen, terwijl hij moest werken met bestuursleden die hij niet zelf mocht uitkiezen.

De voorzitter voelde zich onvoldoende gesteund door Wouter Bos en besloot gisteren, na een kritische brief van drie bestuursleden, af te treden.

Nu Van Hulten volkomen onverwacht de eer aan zichzelf heeft gehouden, kan hij niet meer als kop van jut fungeren als straks Vreeman met zijn rapport komt. Binnen het partijbestuur was de bereidheid tot een offer groot: daarmee kon de partijtop in elk geval symbolisch laten zien dat de bereidheid er is om de partij te hervormen en schoon schip te maken. Door Van Hulten en enkele anderen te offeren zou de positie van partijleider Wouter Bos niet ter discussie komen te staan.

Van Hulten heeft besloten daar niet op te wachten. Hij trok zich terug, lang vóór het rapport uitkomt. Daarmee creëerde hij eerder een probleem voor de achterblijvers dan dat hij iets oploste. Wie moet straks in zijn plaats boete doen als het rapport komt?