Geen zachte dood

Veel staten in de Verenigde Staten spoten hun terdoodveroordeelden dood. Inmiddels hebben 11 van die 37 staten die executiemethode opgeschort, nadat het vermoeden was gerezen dat de terdoodveroordeelden minutenlang stikken, en dat wellicht bewust meemaken, nog extra gepijnigd door het brandende gevoel van een net niet dodende kaliumchloride injectie. Door een spierverslapper kunnen ze echter geen alarm slaan.

Amerikaanse artsen en farmaceuten toetsen in het aprilnummer van PLoS Medicine de theorie en de proefdierervaringen nog eens aan de executiepraktijk. De injectietheorie is wonderschoon voorgesteld. De dodelijke injectie zou de meest humane wijze zijn waarop een mens ter dood kon worden gebracht. De terdoodveroordeelde krijgt drie achtereenvolgende injecties, met stoffen die ieder op zich al voldoende zijn om te doden, zo werd het protocol indertijd gepresenteerd.

Wat wordt gebruikt? Thiopental is een slaapmiddel dat snel werkt, maar ook snel weer is uitgewerkt; pancuroniumbromide verlamt de spieren, in hoge dosis ook de ademhalingsspieren, en kaliumchloride zet het hart stil.

Maar is dat echt zo? Krijgen de terdoodveroordeelden bijvoorbeeld genoeg? Soms verschijnen gruwelijke ooggetuigenverslagen. Maar slechts twee staten geven informatie vrij over het tijdsverloop van alle executies. De onderzoekers beschikten daardoor over de gegevens van slechts 41 van de 891 uitgevoerde injectie-executies.

In North Carolina krijgen de te doden gevangenen 3 gram thiopental, 40 milligram pancuroniumbromide en 160 milliequivalent kaliumchloride. In Californië kregen ze van het ene middel tot tweemaal zoveel, van het andere tot eenderde minder.

De bedoeling is dat na het spuiten van het eerste middel de ademhaling binnen een minuut stopt. Althans, zo is het volgens een getuige-deskundige die in een rechtszaak namens de overheid optrad. Bij acht executies in Californië lukte dat echter maar bij één persoon, constateerden de onderzoekers. Veroordeelde CA2006 ademde nog 9 minuten door.

De PLoS-auteurs constateren dat het in de medische wereld gebruikelijk is om anesthesiemiddelen – wat thiopental en pancuronium zijn – te doseren naar lichaamsgewicht. Maar in de gevangenis krijgt iedereen een gelijke dosis, of je nu 50 of 150 kilo weegt. Sommige mensen kregen daardoor zo weinig thiopental, dat het meer een forse verdoving was.

De PLoS-auteurs denken dat – afgezien van het probleem met de dosering – een aantal van de gruwelijke beschrijvingen het gevolg waren van verkeerde toediening. Wie niet in een ader spuit, veroorzaakt vrij zeker een marteldood. Proefdieren konden wel eens beter af zijn.

Wim Köhler