Dode bij hevige rellen in Estland

Estland heeft vanochtend in alle vroegte een zeer omstreden oorlogsmonument van Sovjet-makelij uit het centrum van de hoofdstad Tallinn verwijderd. Een demonstrant is daarbij omgekomen. Rusland dreigt nu met ernstige maatregelen tegen Estland.

Aan de actie van de Estse autoriteiten gingen hevige rellen vooraf. Pro-Russische demonstranten raakten slaags met politie. Behalve een dode vielen er enkele tientallen gewonden. Zeker 300 demonstranten werden gearresteerd.

Met de verwijdering van het monument gaven de autoriteiten in Tallinn uitvoering aan een besluit van het parlement. Dat bepaalde begin dit jaar dat ‘De Bronzen Soldaat’ moest worden verplaatst naar een militair kerkhof buiten het centrum van de hoofdstad. Vanochtend werd ook een begin gemaakt met het opgraven van de resten van dertien onbekende soldaten die ook naar de begraafplaats zullen worden overgebracht.

De Russische minderheid in Estland, ongeveer 300.000 op een totaal inwonertal van 1,3 miljoen, heeft zich steeds hardnekkig verzet tegen de verwijdering van het monument. Zij had de steun van Moskou.

Het monument was in 1948 opgericht om de ‘bevrijding’ van Estland te gedenken door de soldaten van het Rode Leger. Voor veel Esten betekende de komst van het Rode Leger evenwel een bezetting door de Sovjet-Unie die tot 1991 voortduurde toen Estland weer onafhankelijk werd. Het land is inmiddels lid van de Europese Unie en de NAVO. Russen verwijten Esten op hun beurt van collaboratie met de Duitsers na 1941.

De Russische minister van Buitenlandse Zaken, Sergej Lavrov, reageerde vanochtend furieus op de ontwikkelingen in Tallinn. Vanuit Oslo, waar hij was voor overleg binnen de NAVO-Ruslandraad liet de Russische minister weten „ernstige stappen” tegen Tallinn te overwegen. Eerder had Sergej Mironov, voorzitter van de Russische Senaat, de Federatieraad, opgeroepen om de diplomatieke betrekkingen met Estland te verbreken. „Het moet uit zijn met het bespotten van onze gevallenen en onze overwinning in de Tweede Wereldoorlog”.

De regering van Estland heeft laten weten het monument te hebben verwijderd om nieuw geweld te voorkomen. Volgens een verklaring vormde rellen rond het standbeeld „een reële bedreiging voor de veiligheid” van de bewoners van de hoofdstad. (AP, AFP)