Dichte tulp, open tulp

Michael Wesely maakt foto’s met een lange sluitertijd, soms van tien dagen.

Zo laat hij zien dat een stilleven van tulpen wel degelijk beweegt.

Drie foto’s van Michael Wesely op 220 x 180 cm, met enorme sluitertijd. ‘3.13 – 15.12.2006’ (2007) Wesely, Michael

De vraag: ‘Is er een moment dat een paard in galop alle benen van de vloer heeft?’ was voor Edward Muybridge in 1877 aanleiding voor een weddenschap. Om dit te onderzoeken plaatste hij twaalf camera’s naast elkaar, om de beweging van een paard in alle fases te kunnen weergeven. (En ja: een paard zweeft soms eventjes.) Achter elkaar geplakt leverden de foto’s de eerst bewegende beelden op.

De fotograaf Michael Wesely (1963, München) doet het andersom. Hij bewijst door middel van zijn foto’s dat zelfs een stilleven wel degelijk beweegt. Wesely maakt zijn foto’s met een extreem lange sluitertijd, soms van tien dagen. Hij laat de camera als het ware tien dagen ‘open’ staan en ontwikkelde zelf de techniek die hiervoor nodig is. Zo is het mogelijk om meerdere stadia van beweging vast te leggen. Dat is dus eigenlijk een film gevat in één beeld: dichte tulp, open tulp, hangende tulp, lege stengel en afgevallen blad. En het levert een aquarellerig geheel op van een scherpe vaas met softe bloemveegsels erin.

Wesely wil het bloei- en sterfproces van een boeket bloemen vastleggen. Het rare is alleen dat hij daar tulpen voor kiest. De meest onnatuurlijke, plasticachtige bloemen, die er zelfs na tien dagen morsdood nog onecht en kunststofferig uitzien.

Als het hem gaat om een bloeiproces, zou hij beter kiezen voor bloemen die vanuit een knop mooi opengaan (pioenrozen, lelies), daarna uitvallen en tot een ravage van bruin geworden bladeren en stuifmeel leiden. Als het hem gaat om het sterfproces, dan is compost natuurlijk veel fotogenieker, of rottend fruit met schimmels en spectaculaire verkleuringen.

En als het hem ten slotte gaat om het vangen van beweging in een foto, dan zijn zijn vroegere werken vele malen sterker. Bijvoorbeeld de renovatie van het MoMA in New York (2005) die hij vastlegde met een sluitertijd van twee jaar. Weinig kleur, prachtige abstracties, subtiele droomachtige vaagheden gecombineerd met de herkenbare keiharde lijnen van architectuur. Daar voegt de beweging wel degelijk een nieuwe, spannende laag toe.

En dat ontbreekt hier volkomen. De acht tentoongestelde bloemenfoto’s zijn genomen vanuit hetzelfde standpunt. De glazen vazen staan op een houten vloer. Geen omgeving, geen achtergrond. Geen mooi licht, geen schaduw. Dat maakt het erg doods en tijdloos. Goed, een boeket stort na verloop van tijd in. Maar dat is een nogal eendimensionaal onderzoek.

Er is één foto, met roze tulpen, waarin in de vaas een reflectie is te zien van een straat met huizenblokken. De vaas heeft de vorm van een zandloper, de reflectie is op het onderste deel normaal, en op het bovenste deel gespiegeld. Deze foto dateert van 30 december 2006 tot 10 januari 2007. In die straat is in dat tijdsbestek dus vuurwerk afgestoken, heeft de zon geschenen of misschien viel er sneeuw en is het dag en nacht geworden. Daar zie je niks van, maar de gedachte is wel interessant. De reflectie in de vaas zou al meer over de tijdspanne kunnen vertellen dan dat hele boeket.

En dat is wat mist bij alle andere beelden. Het is te clean. Er zit geen werkelijk eindpunt in. Wanneer is het sterfproces eigenlijk afgelopen? Het resultaat is soms niet meer dan alleen maar een kitscherige, barokke en onscherpe foto.

Wesely had zich net zo goed op het afbraakproces van een tupperwaredoosje kunnen storten – met een sluitertijd van een paar miljoen jaar.

tentoonstelling

Michael Wesely, Gemeentemuseum Den Haag, tot en met 8 juli. gemeentemuseum.nl

Zie ook: www.wesely.org/wesely/index.php