Corrupte bestuurders tentoongesteld voor arbeiders

In de fabriekshal van Shougang, de grootste staalfabriek van China, hangt een rode banier. „Werknemers van Shougang moeten leren dat corruptie een bedreiging is voor ons allen”, staat erop. Op het uitgestrekte fabrieksterrein in Peking wonen en werken meer dan 60.000 werknemers. In de kolossale, naar mottenballen en boenwas stinkende fabriekshal kijkt welgeteld één bezoeker naar een reizende fototentoonstelling over corrupte ambtenaren en hun medeplichtige vrouwen.

Op meer dan tweehonderd borden van twee meter hoog zijn foto’s en spotprenten van corrupte ambtenaren en hun echtgenotes uit het hele land afgebeeld. Op een van de foto’s staat een echtpaar zij aan zij in de handboeien. Politieman Liu Xiaopin en zijn vrouw Han Jie kregen zes jaar cel omdat Liu in ruil voor geld zijn positie had gebruikt om mensen aan baantjes te helpen. De twee kijken vermoeid en verslagen in de camera, naambordjes voor de borst.

Het openbaar ministerie in Peking heeft de expositie laten samenstellen als onderdeel van een grootschalige anticorruptiecampagne. De autoriteiten zien corruptie als een bedreiging voor hun gezag en proberen het op alle mogelijke manieren aan te pakken; vorig jaar werden naar schatting 100.000 leden van de Partij ervoor gestraft. En tijdens het nationale volkscongres afgelopen maart maakte de regering bekend dat er een corruptiebestrijdingsbureau zal worden geopend. Vorige week nog werd in Peking een districtshoofd aangeklaagd, en in Shanghai de directeur huisvesting.

Met de fototentoonstelling wil het openbaar ministerie laten zien dat niet alleen de vergrijpen van hooggeplaatste functionarissen, maar ook de kleinere vergrijpen van lokale ambtenaren aan de kaak moeten worden gesteld. Volgens Ren Jianming, directeur van het anticorruptie-instituut aan de Tsinghua-universiteit, wekt corruptie veel woede bij het gewone publiek: „De onderklasse in China moet heel hard werken voor bitter weinig geld. Tot nu toe hebben campagnes nog niet veel effect gesorteerd. Het is goed dat ook gewone burgers kunnen zien wie in hun omgeving verantwoordelijk zijn voor uitbuiting.”

Feng Guanhua werkt als openbaar aanklager in Peking en coördineert de tentoonstelling. Ze draagt een strak blauw mantelpak met rode stropdas. Op haar revers een button met de Chinese vlag. „Burgers moeten weten dat corruptie overal op de loer ligt en dat vaak ook de vrouwen van ambtenaren medeplichtig zijn”, zegt zij.

Op een van de foto’s staat een echtpaar in een beklaagdenbankje. Om hun nek hangen bordjes met de tekst: „veroordeeld!”. Li Zhewen was directeur van het gezondsheidsbureau van de stad Nanping. Hij kreeg twaalf jaar cel voor het aannemen van steekpenningen van projectontwikkelaars voor de bouw van een nieuw ziekenhuis. Zijn vrouw Wei Xianlian kreeg vijf jaar omdat zij thuis 80.000 euro smeergeld aannam.

De echtgenoten zijn ook geportretteerd in gelukkiger dagen. Samen met hun vijfjarig dochtertje kijken ze blij in de camera. „Het meisje wordt waarschijnlijk door haar grootouders opgevangen”, zegt Feng, „en als die niet meer leven, door een weeshuis voor kinderen van gedetineerde ouders.”

Ze wijst erop dat de tentoonstelling voor de eerste maal informatie over corrupte dorpsbestuurders naar buiten brengt. Zoals Fang Shumin uit het dorpje Yanqing. Hij kreeg vijf maanden cel wegens het verduisteren van 700 euro uit een fonds dat bedoeld was voor de renovatie van huizen van arme boeren. Fang en zijn vrouw moesten strafregels schrijven in de gevangenis.

Inmiddels is de luchpauze aangebroken in de fabriek. Vier werknemers in blauwe werkpakken lopen langs de zuilen. Zhang Zhou, technoloog bij het onderzoekscentrum, bekijkt de foto’s met een glimlach om de mond. Doen de afbeeldingen hem niet denken aan de Culturele Revolutie toen miljoenen zogenaamde foute burgers in het openbaar te schande werden gezet en zelfkritiek moesten oefenen? „Die tijden waren anders. We hebben al veel vooruitgang geboekt. Bovendien hebben deze mensen daadwerkelijk straf verdiend”, zegt Zhang.

Aanklager Feng mengt zich in het gesprek. „Misdadigers hebben nu recht op een eerlijk proces. Dat is al een hele vooruitgang”, vindt ze. En de kinderen en familie van de afgebeelde misdadigers, zullen die niet beschadigd door het leven gaan? „China is groot. Ze kunnen verhuizen naar een andere provincie. Als ze willen kunnen ze in volledige anonimiteit verder leven.”