Blote benen in een berg afval

De woningblokken in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt ogen als forten. Vier, vijf etages hoog torenen ze boven de smalle straten uit. Op de begane grond ontnemen gordijnen of ondoorzichtig plakplastic vrijwel overal het zicht op wat zich achter de ramen afspeelt. Heel af en toe zie je een stukje woonkamer of een glimp van een zonovergoten tuin.

Op gezette plaatsen doorbreekt een opvallende etalage de monotonie van het straatbeeld. In de Van der Hoopstraat bijvoorbeeld staan schuurmachines en boorapparaten uitgestald achter het raam van gereedschapsuitleen De Blauwe Duim. Twee huizen verderop hangen snoeischaren en harken netjes klaar in De Blauwe Tuin, de kersverse uitleen voor tuingereedschap. De eerste winkel is een initiatief van de kraakbeweging, de tweede een kunstwerk van Maze de Boer dat onderdeel is van de tentoonstelling UitZicht.

Sinds 2001 telt de Staatsliedenbuurt een twintigtal kunstetalages die samen een permanente kunstroute vormen. Op uitnodiging van de Stichting Artwalk, die de etalages beheert, stelden hier de afgelopen jaren al zo’n vierhonderd kunstenaars tentoon. De huidige tentoonstelling UitZicht gaat over de verborgen wereld die achter de gevels schuilgaat. Bewoners vertelden verhalen over hun binnentuinen aan de deelnemende kunstenaars, die daar vervolgens hun verbeelding op loslieten.

Dat recept leverde intrigerende kunstwerken op. Op het adres J.M. Kemperstraat 140 is de etalage door kunstenaar Paul de Reus volgestort met aarde, stapels oude kranten en lege conservenblikken. De ruit zit vol sterren, maar onduidelijk is of die bij het kunstwerk horen. Achter het raam steken twee blote benen uit de puinhoop omhoog, terwijl in de geveltuin net de kruin van een mannenhoofd zichtbaar is – alsof de figuur wilde ontsnappen aan de rotzooi en daarom maar een tunnel onder het raamkozijn door heeft gegraven. Het maakt je des te nieuwsgieriger naar de ware toestand van de binnenplaats.

Een meerwaarde tijdens de wandeltocht langs de etalages is de soundtrack van Bert Kommerij, die gedownload kan worden van de website van Artwalk – de buurtbibliotheek leent voor de gelegenheid ook mp3-spelers uit. Kommerij vroeg de bewoners naar hun eerste kunstervaringen en naar hun eigen kunstwerken. Zo leer je al wandelend dat ergens achter deze voordeuren een litho van Robert Ryman moet hangen, maar waar? En in welk huis zou de man wonen die zo gepassioneerd een liedje van David Bowie neuriet?

De laatste minuten van de soundtrack zijn gevuld met een dreigende, trance-achtige beat. Ook het einde van de route is dan in zicht. In de laatste etalage is een hinkelbaan aangelegd door Linda Molenaar. Zouden hier kinderen wonen? De tegels zijn gemaakt van hoogpolig tapijt, zodat blootsvoets hinkelen een genot moet zijn. Maar dan doe je een gruwelijke ontdekking: uit het rood, grijs en wit van het tapijt doemen voorstellingen op. Op dat moment zie je pas dat op iedere tegel een platgereden stadsduif staat afgebeeld. En wordt het opeens aannemelijk dat op dit adres een psychopaat woont in plaats van een kindervriend.

UitZicht. T/m 17 juni in de Staatsliedenbuurt, Amsterdam. Inl: www.artwalkamsterdam.nl