Belang van Schiphol staat ordening in de weg

In zijn bijdrage op 5 april `Maak één plan voor Schiphol en Randstad` stelt Piet Hagen dat er geen sprake is van ruimtelijke ordening. Hij heeft volkomen gelijk. Ik zeg dat als voormalig hoofdplanoloog van de provincie Zuid-Holland, oprichter van Eurowoningen en gebiedsontwikkelaar Chipshol. In die laatste hoedanigheid heb ik sinds 1986 meer dan twintig internationale mainports in de VS en Europa bestudeerd. Het resultaat verwerkte ik in vijf rapporten die in de periode 1988-1994 verschenen.

Het eerste rapport (`Atlanta Airport: voorbeeld voor Schiphol?`) verscheen in januari 1988. Daarin wordt geschetst hoe Atlanta van nummer 35 op de wereldlijst (1965) doorgroeide naar nummer 2 in 1985 en nummer 1 in 2000. Met circa 1.500 hectare grond (Schiphol 3.000 hectare) en vier startbanen (Schiphol zes). De grootste Europese luchthaven (Heathrow) telt 1.200 hectare en twee banen, verwerkt zo`n 68 miljoen passagiers en heeft een capaciteit van 80 miljoen. Atlanta en Heathrow passen dus sámen in Schiphol en verwerken bijna vier keer zo veel passagiers.

In 1995 verzette ik mij tegen de aanleg van de Polderbaan, die niet wezenlijk bij zou dragen aan een doelmatiger en minder (milieu)belastende luchthaven. Het is niet zonder reden dat de Polderbaan door velen binnen en buiten de luchtvaartsector als Kolderbaan wordt aangeduid. En het is ook niet zonder reden dat Schipholbaas Cerfontaine liever niet meer wordt herinnerd aan de jubelverhalen en mooie promotiefoto`s (hij kuste het asfalt) die bij de opening nog zo vrolijk werden verspreid.

Schiphol verwacht nog steeds alle heil van nóg meer banen. Een zesde, een zevende, een achtste. Er lijkt geen einde te komen aan de verspilling van grond en kapitaal. En aan de overlast en beperkingen. Overlast voor omwonenden, die letterlijk en figuurlijk niet worden gehoord. En beperkingen op het gebied van woningbouw. Circa 30.000 hectare potentieel woningbouwterrein blijft door toedoen van Schiphol onbruikbaar.

Schiphol groeit. Daar is niets mis mee. Maar het gebeurt zonder visie en samenhang. Wie de Schipholregio doorkruist, ziet vrijwel nergens de toekomst. Maar wél de gevolgen van het eindeloos aanbreien. Pas als het belang van de luchthaven niet meer tot in het absurde domineert, valt er ruimtelijk iets te ordenen.