Uitkering Beatrix: 4.068.000 euro

Het Koninklijk Huis kost de Nederlandse staat ongeveer 96 miljoen euro per jaar.

Tijd dus om de koningin belasting te laten betalen.

Een forse meerderheid van de achthonderd respondenten vindt het Nederlandse koningshuis veel te duur, zo blijkt deze week uit een enquête van HP/De Tijd.

Liefst 72,3 procent van de Nederlanders vindt de kosten van onze monarchie te hoog – vooral jongeren (83,8 procent). Ook over de hoogte van de staatstoelage van kroonprins Willem-Alexander en prinses Máxima bestaat ontevredenheid: ‘te hoog’ (33,1 procent) of ‘veel te hoog’ (43,0) vindt ruim driekwart van de respondenten. Verder is 79,3 procent van de ondervraagden van mening dat koningin Beatrix – anders dan nu het geval is – gewoon belasting zou moeten betalen. Hoewel slechts een kleine minderheid van de bevolking (16,2 procent) voorstander is van een republiek, kent onze Oranjeliefde juist op het punt van de financiën dus grenzen.

Zou dat wellicht te maken kunnen hebben met de rijkdom van de koninklijke familie? Een korte blik op het loonstrookje van de Oranjes.

Drie leden van het Koninklijk Huis krijgen jaarlijks een belastingvrije uitkering: koningin Beatrix (4.068.000 euro), kroonprins Willem-Alexander (977.000 euro) en prinses Máxima (863.000 euro). Verder prijken op de begroting van het Koninklijk Huis ‘functioneel declareerbare kosten’ (24.177.000 euro) en ‘overige kosten’ (66.560.000 euro). Het gaat hierbij om kosten van onder meer gebruik, onderhoud en instandhouding van paleizen, hofpersoneel, beveiliging, auto’s, paarden en rijtuigen, vliegreizen, staatsbezoeken- en ontvangsten en de inzet van de marechaussee. „In de tijd van Juliana was (de hofhouding) een liefelijke chaos”, zei historicus Lambert Giebels onlangs in NRC Handelsblad. „Beatrix maakte er een geolied hofbedrijf van, met achthonderd medewerkers. Wat dat geen geld kost!” Inderdaad: alles bij elkaar opgeteld gaat het om ruim 96 miljoen euro.

Dan zijn er vermoedelijk nog verborgen kosten die niet op de rijksbegroting zijn terug te vinden. Wat te denken van het al jarenlang overbodige, maar pas in 2005 gesloten vliegveld Valkenburg bij Leiden? Dat de ontmanteling van het peperdure marinevliegkamp, met honderd man personeel, zo lang op zich liet wachten, had te maken met interventies van Beatrix, onthulde een Leidse wethouder in 1996. Naar de reden hoeven we niet te gissen: Valkenburg lag op een steenworp afstand van paleis Huis ten Bosch en fungeerde de facto als privévliegveld van Beatrix.

Over paleizen gesproken. Ten tijde van koningin Juliana zijn die overgedaan aan de staat. Sindsdien zijn de onderhoudskosten voor de belastingbetaler, zij het dat het exclusieve gebruiksrecht voor de familie is gereserveerd. Waar de staatstoelage ook aan op gaat, loodgieters, tuinmannen en dakdekkers hoeven er niet van betaald te worden.

Overigens is niet alleen het inkomen van leden van het Koninklijk Huis onbelast, maar zijn de Oranjes ook vrijgesteld van successie- en schenkingsbelasting. „Dit laatste”, schreef emeritus-hoogleraar Hans van den Bergh in het Klein Republikeins Handboek (2002), „stelt het Koninklijk Huis in de gelegenheid ongesalariëerde leden als Irene en Christina van uitkeringen te voorzien, zonder dat de fiscus daarvan – bij de schenking – zijn normale deel krijgt”.

Hebben de Oranjes hun jaarlijkse belastingvrije uitkering nodig om financieel boven jan te blijven? Nee. Het Koningshuis beschikt over een niet gering familiekapitaal. Omdat de Rijksvoorlichtingsdienst die kwestie vindt behoren tot de persoonlijke levenssfeer van de Oranjes, doen over de precieze omvang alleen schattingen de ronde, zoals die van journalist Philip Dröge. In zijn boek Het Oranje-kapitaal kwam hij, rekening houdend met een „zeer conservatief rendement en herbelegging van dividenden”, uit op 1,3 miljard euro. En in de meest recente top-500 van het zakenblad Quote stond de familie Van Oranje genoteerd voor één miljard euro.

Onlangs werd in de Tweede Kamer gedebatteerd over de topinkomens in het bedrijfsleven. De fracties van SP, PVV en GroenLinks riepen het kabinet op eindelijk iets te doen aan de buitensporig hoge beloningen. Zoals gebruikelijk bleven de inkomsten van de Oranjes volledig buiten beeld. Dat is onlogisch en onterecht. Onlogisch, omdat de politiek, anders dan bij de topinkomens in het bedrijfsleven, direct zeggenschap heeft over het geld dat zij de familie Van Oranje geeft. Onterecht, omdat de ergernis van de Nederlandse bevolking over het graaigedrag van onze elites geen halt houdt aan de poorten van paleis Huis ten Bosch. Bezuinigen op onze monarchie is dus niet alleen eenvoudig, maar zou ook de instemming van de bevolking hebben.

De kans dat Beatrix vrijwillig afstand doet van een deel van haar inkomsten, is niet groot. Collega-miljonair Ruud Lubbers baarde in 2001 opzien door als VN-commisaris af te zien van zijn jaarlijkse wedde, groot 300.000 dollar. Onze vorstin daarentegen heeft een minder losse band met het aardse goed. Toen ze 65 werd, schroomde ze niet een AOW-uitkering aan te vragen. Natuurlijk, ze had er recht op, maar toch. In dezelfde tijd claimde zij EU-subsidie voor haar door vorst beschadigde Italiaanse olijfgaard. Ook al geen blijk van wellevendheid.

Maatregelen zullen dus van een ander moeten komen. Misschien iets voor de veelgeplaagde minister van Financiën Wouter Bos. De inkomens van de gehate captains of industry zijn moeilijk te beteugelen. Maar bij de inkomsten en fiscale privileges van de Oranjes ligt dat heel anders. Niets let de overheid om onze koningin, naar Brits voorbeeld, belasting te laten betalen.

Henk Steenhuis en Roelof Bouwman zijn respectievelijk hoofdredredacteur en redacteur van HP/De Tijd.

De Oranjes hebben een eigen webportaal: koninklijkhuis.nl