PvdA gebruikt Polendebat om zich te profileren

De Tweede Kamer ging gisteren akkoord met het openen van de grenzen voor Oost-Europees personeel per 1 mei. De positie van de PvdA hield het debat tot het einde toe spannend.

In het Brabantse Schijndel ging vorige maand een uitzendbureau failliet dat personeel had gehaald uit Polen. Tientallen uitzendkrachten hadden nog loon en vakantiegeld tegoed. Uitkeringsinstituut UWV draaide ervoor op. Het metaalbedrijf dat de uitzendkrachten ingehuurd had, betaalde uiteindelijk mee, onder druk van de bonden.

De vakbeweging vindt al langer dat er een regeling moet komen om dit soort uitbuitingsconstructies te voorkomen. Ook de PvdA eiste afgelopen week in de Tweede Kamer een regeling voor ‘inlenersverantwoordelijkheid’. Daarbij worden Nederlandse inleners, zoals het metaalbedrijf, aansprakelijk gesteld als ze in zee gaan met malafide uitzendbureaus. Zonder zo’n regeling wilde de PvdA de openstelling, per 1 mei, van de grenzen voor werknemers uit de acht nieuwe Oost-Europese lidstaten tegenhouden.

Zonder de PvdA had minister Donner (Sociale Zaken, CDA) geen Kamermeerderheid. CDA, VVD en D66 zijn verklaarde voorstanders van het openstellen van de grenzen, SP en PVV zijn tegen. „Werk moet lonen, fraude en uitbuiting niet”, zei Kamerlid Ton Heerts (PvdA) bij herhaling in de debatten die de afgelopen twee weken plaatsvonden. Als minister van Sociale Zaken kon Donner het daar niet mee oneens zijn. En als jurist wil hij graag alle juridische mogelijkheden verkennen om dit te regelen, zei hij.

Álle werkgevers verantwoordelijk maken voor álle plichten die een uitzendbureau heeft, leek hem „een ongewenste en zeer ingrijpende verandering in de marktorde”. Maar hij had wel een ander idee: pak het juridisch net zo aan als heling. Wie op straat een splinternieuwe fiets koopt voor 25 euro, weet dat hij fout zit. Net zo goed weet een werkgever die een uitzendkracht inhuurt voor minder dan het minimumloon dat de wet wordt overtreden.

De minister wilde wel afwachten wat het effect is van zelfregulering. De uitzendbranche kent een certificeringssysteem en Donner hoopt dat malafide uitzendbureaus hierdoor vanzelf zullen verdwijnen. Begin volgend jaar verschijnt hierover een rapport. Misschien blijkt dan wel dat alle drukte voor niets is geweest.

De Kamer wilde dat niet afwachten. Om de steun van PvdA en GroenLinks te verwerven, beloofde Donner gisteren toch dat hij zo snel mogelijk een verkennende notitie zal schrijven. En daarmee kunnen, in elk geval voor PvdA en GroenLinks, de grenzen open.

De discussie over het openstellen van de grenzen werd zo, na bijna drie jaar van debatteren, gisteren in minder dan een uur beslecht. Dát de grenzen ergens dit jaar open moesten, stond al vast. Verder uitstel zou niet alleen schadelijk zijn voor de betrekkingen met de nieuwe lidstaten, maar ook voor de Nederlandse economie.

Voor de PvdA bood het debat over de Polen een gelegenheid om te laten zien dat de sociaal-democraten nog steeds denken aan de belangen van de arbeider. Kamerlid Heerts behartigde in het debat zowel de belangen van de Nederlandse werkzoekende, die het risico loopt verdrongen te worden door een goedkope Pool, als die van de door uitbuiting bedreigde ‘gastarbeider’.

Daarnaast bood het debat de PvdA een kans om te laten zien dat de partij zich op Europees terrein minder rigide opstelt dan de SP. De socialisten waren gisteren met de PVV de enige fractie die het openen van de grenzen per 1 mei nog steeds niet zien zitten. Kamerlid Fritsma (PVV) waarschuwde dat er straks geen 50.000 Polen naar Nederland komen, zoals eerst werd geschat, maar zeker twee keer zoveel. De SP pleitte voor uitstel, zolang dat nog kan.

Maar minister Donner weet genoeg. Een meerderheid steunt hem. Morgen staat het besluit in de Staatscourant.