Luchtspiegelingen

Een zeppelin met daarop een tekening van de Duitse kunstenaar Stefan Szczesny. Foto Reuters A Zeppelin airship decorated with a design by German artist Stefan Szczesny is pictured in Friedrichshafen April 24, 2007. REUTERS/Miro Kuzmanovic (GERMANY) REUTERS

Volgens GroenLinks Rotterdam zijn luchtschepen schoon, stil en veilig. Onlangs opperde de partij dat Rotterdam Airport een zeppelinhaven moet worden, zodat Rotterdam een ‘klimaatneutrale’ stad kan zijn.

Het voorstel hieromtrent van GroenLinks heeft volgens persbureau Novum de steun van SP en PvdA en zou daarmee een krappe meerderheid kunnen krijgen (23 van 45 zetels) in de Rotterdamse gemeenteraad.

Luchtschepen zijn na de jaren zestig in onbruik geraakt. Ze waren stil en veilig maar legden het op de lange afstand af tegen de snelheid van vliegtuigen, en op de korte tegen het gebruiksgemak van de auto. Sinds de jaren tachtig staan ze ongeveer eens per vijf jaar in de aandacht. Ze worden steevast gepropageerd door vasthoudende zonderlingen de niet van hun jongensdromen hebben kunnen loskomen.

Een van de denkfouten die ze maken is dat goedkope opwaartse kracht gelijkstaat aan voordelig vervoer. Maar dat is niet zo: zeppelins zijn traag, windgevoelig, moeilijk wendbaar en hebben veel ruimte en wel degelijk veel brandstof nodig. Een andere denkfout is dat schoon, stil en veilig een bijzondere combinatie zou zijn. Maar dat is niet zo, een trapauto, autoped, fiets, elektrische rolstoel: allemaal schoon, stil en veilig.

Medio jaren tachtig was er een hausse aan leuke plannetjes. Een ‘Magnus’ luchtschip in de vorm van een achterwaarts roterende bol vol helium. Dit schip kreeg een extra lift door de draaibeweging, net als een tennisbal met slice effect. Een ander bijzonder toestel was bedacht door de Amerikaanse uitvinder Frank Piasecki: een rechthoekig rek met vier helikopters op de hoeken en met tussen de heli’s een sigaar vol helium. De zeppelin moest de helikopters in de lucht houden, zodat het vermogen daarvan direct ten goede kwam aan het tillen van vracht.

De ‘Cyclo Crane’ was een luchtschip dat om zijn lengteas draaide en zo zijn eigen voortstuwingsschroef was. En de ‘Hystar’ had de vorm van een autoband met een rotor in het midden, waarmee het geval iets weghad van een vliegende schotel.

Rond 1995 was het weer zover. In 1994 promoveerde aan de TU Delft iemand op het ontwerp van een landingsstation voor luchtschepen. Milieuvriendelijk en veilig zouden ze zijn; er was een potentiële markt van 15 miljoen passagiers per jaar. De Japanner Masahiko Onda had er in 1995 een die vanaf de grond werd aangedreven door microgolven en die op grote hoogte telecommunicatieverbindingen zou onderhouden. In Duitsland begon de firma Zeppelin Luftschifftechnik aan de constructie van een prototype van de ‘Zeppelin NT’.

In 1996 richtte de Brit Ian Alexander in Nederland Airship Holland op. Stork, Fokker, RDM en de TU Delft deden mee, maar de onderneming kwam in 2001 roemloos aan zijn einde.

In 2001 was het tijd voor andere luchtfietsers om tevoorschijn te komen en voor journalisten om er weer in te trappen. New Scientist verkende het veld in januari van dat jaar en de Volkskrant, NRC Handelsblad en De Ingenieur volgden het voorbeeld. Er was een ‘Cargolifter’, een militaire ‘Mineseeker’, een dubbelloops ‘SkyCat’, en Zeppelin Luftschifftechnik bestond zowaar nog, maar bouwde zelden een sigaar. De verhalen waren nog steeds dezelfde: goedkoop, milieuvriendelijk, blablabla.

Iemand sindsdien de markt voor luchtschepen zien exploderen? Wel eens een luchtschip zien overkomen? Niettemin is het in 2005 weer begonnen. Boeing, nota bene, bleek te werken aan een luchtschip dat kon opstijgen als een raket. En in 2006 kwamen nog twee noviteiten naar voren. De Dynalifter van twee Amerikanen uit Ohio is een soort zeppelin met vleugels. En uit Zwitserland komt een wel heel vergezocht ontwerp: een luchtschip dat met ‘actieve polymeren’ een soort kunstmatige spieren heeft en dat zich visachtig voortbeweegt door zijn staart te laten golven. Een prototype van zes meter kan twintig minuten vliegen op één batterijlading.

Allemaal volgens de makers schoon, stil en veilig. Maar niet klimaatneutraal, want ze zullen nooit een bijdrage van betekenis leveren aan het vervoer. Journalisten en politici zonder knipselmap zullen niettemin over een jaar of vijf weer hartstochtelijk geloven in de dan vigerende plannetjes.