Bierclaim wordt in natura uitbetaald ...

Ga de schade claimen, hield eurocommissaris Kroes de bierconsumenten voor.

Maar klantenactie tegen een kartel is in de praktijk niet zo makkelijk te realiseren.

„Tuurlijk horen wij het”, zegt Bob van café De Blaffende Vis in de Amsterdamse Jordaan. Net als Alex van café Reijnders aan het Leidseplein. ‘Wanneer gaan jullie gratis bier schenken, om het goed te maken?’, grappen de klanten.

De hoge boetes die Neelie Kroes, Europees Commissaris voor Mededinging, vorige week uitdeelde aan Heineken, Grolsch en Bavaria omdat ze bewezen achtte dat de brouwers jarenlang de prijzen kunstmatig hoog hebben gehouden, waren voor Bob en Alex „schokkend nieuws”. Jaren regende het klachten van klanten wegens de stijgende bierprijs, omdat cafés de hogere inkoopprijzen doorberekenden. Nu bleek dat het opzet was van de brouwers, die onder een hoedje hadden gespeeld.

„Schandelijk” noemde Kroes het kartel. „Onacceptabel” dat de consumenten de rekening moeten betalen omdat de brouwers de markt jarenlang bedotten. Kostte een ‘heertje’ of een ‘vaasje’ zeven jaar geleden nog omgerekend 1,80 euro, nu legt de klant bij Reijnders 2,40 euro neer. De euro, ingevoerd in 2002, kreeg de schuld. De ‘daders’ bleken echter niet bij de banken te zitten, maar bij de brouwerijen.

De horeca stroopt inmiddels de mouwen op. De ondernemers eisen dat de inkoopprijs voor bier omlaag gaat. Ook bereidt Koninklijke Horeca Nederland, waarbij ruim 20.000 ondernemers zijn aangesloten, een claim voor van ‘enkele honderden miljoenen euro’s’ schadeloosstelling. Maar ziet de consument nog iets terug van zijn geld? Al loopt het bierverbruik licht terug, per jaar wordt in Nederland nog altijd zo’n tachtig liter per persoon gedronken.

Deze week riep commissaris Kroes tijdens een debat in het Europees Parlement consumenten op om zelf claims in te dienen bij de bierbrouwers. „Wij vinden dat de brouwers de schade aan de consumenten moeten vergoeden”, beaamt Barbara den Uijl van de Consumentenbond. Maar simpel is dat niet.

„De individuele consument kan financiële schadevergoeding vragen, maar dat is in dit geval onbegonnen werk. Bewijs maar eens dat je te veel voor een biertje hebt betaald”, zegt Charles van Sasse van Ysselt, advocaat bij Nauta Dutilh in Brussel en specialist in mededingingsrecht en bedrijfsconcentraties. Kansrijker zijn collectieve acties van consumenten. Maar die zijn in Nederland – in tegenstelling tot de Verenigde Staten – alleen mogelijk als een stichting wordt opgericht. De stichting kan de rechter vragen om schadevergoeding als gebleken is dat de brouwers onrechtmatig hebben gehandeld.

Stelt de rechter de stichting in het gelijk, dan kunnen consumenten volgens Van Sasse van Ysselt in zulke gevallen alleen schadevergoeding in natura krijgen in een poging de geleden schade te herstellen. In dit geval zouden de brouwers aan de horeca of consumenten een aantal jaren korting op het bier kunnen geven. De stichting kan ook een onderlinge collectieve schikking in geld aangaan.

Het Europees Parlement steunt de Europese Commissie in haar aanpak van kartels. Groepen consumenten moeten in alle 27 landen van de Europese Unie zelf via rechtszaken illegale kartels kunnen aanpakken, stelt de Spaanse europarlementariër en socialist Antolin Sánchez Presedo in een rapport waar het Europees Parlement gisteren mee instemde.

De Consumentenbond dringt er bij de Europese Commissie met spoed op aan om groepsacties van consumenten ook daadwerkelijk mogelijk te maken. „Kroes mag consumenten wel oproepen claims in te dienen bij de bierbrouwers. Dan moet ze er ook voor zorgen dat groepen consumenten zaken kúnnen aanspannen. Wij krijgen nu via juridische weg niets voor elkaar”, zegt Den Uijl.

De Nederlandse Consumentenbond heeft de Commissie ook gevraagd informatie te verstrekken over de hoogte van de schade voor consumenten. „De Commissie weet hoeveel we te veel hebben betaald voor het bier”, zegt Den Uijl. Twijfelachtig is echter of de Commissie deze gegevens zelf openbaar zal maken. In afwachting van wetgeving wil de Consumentenorganisatie de bierbrouwers binnenkort in ieder geval uitnodigen voor een gesprek om ze tot vrijwillige schadevergoeding te bewegen.

Lees het rapport van Sánchez Presedo via www.europarl.eu