‘ABN begrijpt VS toch niet’

Aandeelhouders buigen zich vandaag over de toekomst van ABN Amro. De gewilde Amerikaanse divisie LaSalle, sinds 1979 in Nederlandse handen, neemt alvast afstand.

Op North LaSalle Street kan Nederland niet ver genoeg weg zijn. In geen van de drie filialen van LaSalle Bank aan deze straat in Chicago’s zakencentrum willen werknemers zeggen dat ze graag onderdeel willen blijven van ABN Amro. Of „Amsterdam”, zoals ze hier zeggen.

In de biedingsstrijd rond ABN Amro heeft het Nederlandse bankconcern het Amerikaanse LaSalle als eerste geofferd. Als het Britse Barclays erin slaagt ABN Amro over te nemen, gaat LaSalle voor 21 miljard dollar naar Bank of America. Als het Europese bankentrio wint dat gisteren met een tegenbod kwam, gaat LaSalle naar de Royal Bank of Scotland – tenminste, als ABN Amro nog onder de deal met Bank of America uit kan. ABN bestrijdt dat, juristen zijn het er niet over eens.

In Chicago liggen ze er niet wakker van. „ABN Amro begrijpt de Amerikaanse markt niet echt”, zegt personal banker Joseph Dansby, hoogste in rang van de aanwezigen op de vestiging op 515 North LaSalle Street. „Jarenlang konden we zonder tussenkomst geld verdienen. Geen idee waarom, maar dat veranderde ineens.”

Dansby noemt twee voorbeelden die op de werkvloer slecht vielen. Ook al is LaSalle ruim dertig jaar ABN-bezit, vier jaar geleden moest het traditionele witte logo tegen een zwarte achtergrond plotseling plaatsmaken voor het groen-gele ABN-schild. En in 2004 kwam een populair type hypotheek tegen een lage vaste rente op last van het Nederlandse hoofdkantoor op de zwarte lijst terecht. „Mijn klanten hielden ervan”, zegt Dansby gefrustreerd. Hij herinnert zich de reacties: „Zodra je dat product weer aanbiedt, weet ik je te vinden.”

Op het hoofdkantoor van LaSalle wil niemand reageren op de plannen van ABN Amro om LaSalle te verkopen. Scheidend topman Norman Bobins zegt dat er nog „te veel dingen in de lucht hangen”.

ABN Amro heeft de VS altijd als ‘thuismarkt’ bestempeld. Maar de Amerikanen voelen een afstand ten opzichte van Nederland, het land waarvan ze benadrukken dat het kleiner is dan Lake Michigan, het meer waaraan Chicago ligt.

[Vervolg LA SALLE: pagina 15

Zonder de Nederlanders liep het wel goed

Vergelijk de cijfers met Nederland en direct is duidelijk waar het gevoel van autonomie vandaan komt: met een derde minder werknemers behaalt LaSalle een bedrijfsresultaat vergelijkbaar met dat van ABN Amro in Nederland. Hoe? Meer klanten en uitstaande leningen per vestiging, lagere personeelskosten door langere werkdagen en soepeler ontslagrecht.

Terug naar 1979. Het Amerikaanse industriële conglomeraat GATX was toen nog eigenaar van de bank die is genoemd naar de straat waar het hoofdkantoor staat, niet andersom. GATX werd gedwongen de bank af te stoten en zocht een koper. De staat kende nog zeer restrictieve bankwetten. Buitenlandse partijen mochten zich wel inkopen, ABN was de eerste die dat deed. De bank zag een buitenkans en kocht de bank voor 82 miljoen dollar.

Het had de eerste jaren alles weg van een miskoop. „Het ging verre van goed”, herinnert oud-bestuursvoorzitter van LaSalle Homer Livingston Jr. zich. „LaSalle leed verlies.” De bank was „zeer conservatief” ingesteld, het hoofdkantoor oefende alle controle uit. „De Nederlanders kenden de regels van het Amerikaanse spel niet.”

Livingston, toen nog analist, deed ABN een voorstel. Hij wilde wel bestuursvoorzitter worden, op voorwaarde dat hij volledige vrijheid kreeg. ABN ging akkoord. Elk van de toen nog zes kantoren kreeg een nieuwe chef, per kantoor werden drie of vier anderen ontslagen. „Het ging erom dat LaSalle een Amerikaanse bank bleef, met Amerikaanse werknemers, bestuurd op een Amerikaanse manier.” De wijze van geld verdienen bleef traditioneel: de onderneming trekt geld aan, leent dat tegen een hoger tarief uit aan particulieren en lokale bedrijven. Maar de uitvoering veranderde: individuele werknemers mochten het hele leenproces uitvoeren, van het „agressief” benaderen van de klant tot het afsluiten van „meer creatieve” leningen. Dat was nieuw voor ABN. „Die Amerikaanse lijn is lang daarna vastgehouden.” Het aantal Nederlanders bij LaSalle bleef beperkt. Bij de 260 werknemers die dankzij hun positie het jaarverslag haalden, zitten nog geen tien Nederlands.

Na de opstartproblemen groeide LaSalle gestaag door overnames. Scott Heitmann kwam van een van die overgenomen bedrijven, ging mee naar LaSalle en werd daar in de jaren negentig bestuurder. De opdrachten die hij uit Amsterdam kreeg waren summier en overzichtelijk: „Blijf groeien.”

Inmiddels had de bank 125 miljard dollar aan activa en een marktaandeel in Chicago dat alleen door JP Morgan Chase overtroffen werd. De laatste jaren verliepen moeizamer. Verzadiging van de markt leidde tot baanverlies en kantoorsluitingen.

Dat LaSalle nu zelf overgenomen wordt, komt niet als een verrassing, stelt George Penacchi, hoogleraar geldwezen aan de Universiteit van Illinois. De Amerikaanse banksector wordt steeds meer in tweeën gedeeld, met aan de ene kant grote banken die uiteenlopende financiële diensten aanbieden en aan de andere kant kleine nichebanken. „LaSalle zat als een grote regionale bank met kleine klanten precies in dat verdwijnende schemergebied.”

Gevraagd naar het gevaar van een mogelijke overname door een grote bank zoals Bank of America of Royal Bank of Scotland, uiten oud-bestuurders Livingston en Heitmann en hoogleraar Penacchi alledrie dezelfde vrees: dat LaSalle’s kleinschaligheid verdwijnt.

Livingston: „Bureaucratie ligt op de loer.”

Heitmann: „Verlies individuele klanten en persoonlijke relaties niet uit het oog. De leningverstrekkers in de vestigingen moeten blijven. Anders jaag je de klanten weg.”

Het was altijd de strategie de koper te zijn en niet de gekochte partij, zegt oud-bestuurder Livingston. „De Nederlanders zeiden nee tegen elk bod dat op LaSalle uitgebracht werd.” Nu liggen de kaarten wel anders. „Als je een bank koopt voor 70 miljoen doller en verkoopt voor meer dan 20 miljard, dan klinkt mij dat wel goed in de oren.”

Ook al hebben analisten het al over 5.000 banen die na een overname geschrapt kunnen worden, werknemers van de vestigingen aan LaSalle Street halen hun schouders op. Bank of America heeft alvast enige compensatie beloofd. Als het bod slaagt, neemt de bank voor elke vestiging greeters aan, werknemers die bij de deur klanten verwelkomen. In dat geval wordt LaSalle nog Amerikaanser. En nog minder Nederlands.

Breaking views: pagina 17

Eerdere artikelen over ABN Amro op www.nrc.nl/abn