Waarom is Johan Cruijff de beste?

Johan Cruijff is de beste voetballer van Nederland ooit. Zegt men.

Michiel Dekker van NRC (24) vraagt zich af waarom. Hij kent Cruijff als analyticus.

De documentaire En Un Momento Dado, ik vond het nogal wat. Catalaanse mannen van middelbare leeftijd die feilloos en geëmotioneerd konden imiteren hoe Johan Cruijff als speler van Barcelona juichte. Ook heb ik Nederlandse jeugdtrainers van dezelfde leeftijd hun pupillen zien paaien met het clubshirt met rugnummer 14.

Waarom? Op basis van welke gaven wordt Johan Cruijff beschouwd als de beste voetballer die Nederland heeft voortgebracht? Waarom wordt zijn zestigste verjaardag gevierd met boekpresentaties, televisieavonden en sms-acties?

Wie in de jaren tachtig is geboren, kan Cruijff moeilijk op basis van eigen ervaring als ’s lands beste voetballer beschouwen. Weinigen van mijn generatie hebben een volledige wedstrijd van Cruijff met Ajax of Barcelona gezien. El Salvador uit Betondorp is op zijn verjaardag bekender als vermakelijke en bij vlagen onnavolgbare analyticus bij voetbaluitzendingen van de NOS, dan als voetballer.

Een glimp van het geroemde spelinzicht van Cruijff was de afgelopen dagen op televisie te zien. Beelden van de drie opeenvolgende zeges in het Europa Cup I-toernooi met Ajax (1971, 1972 en 1973), de historische 5-0 overwinning van Barcelona bij Real Madrid (1974), de volley waarmee Cruijff scoorde in de halve finale van het WK tegen Brazilië (1974), het eerste doelpunt in zijn tweede termijn als Ajacied (1981), de in tweeën genomen strafschop met Jesper Olsen (1982) en de schijnbeweging die nu de Cruijff Turn wordt genoemd.

Inderdaad, de man is uniek en heeft een fameus spelinzicht. Maar zijn soort hoogstandjes zijn door meer Nederlandse spitsen gedemonstreerd. De mooiste doelpunten, assists en passeerbewegingen van Dennis Bergkamp doen in schoonheid niet onder voor die van Cruijff. De dvd met zijn eerste honderd doelpunten bij Arsenal spreekt voor zich, net als zijn geniale treffer tegen Argentinië tijdens het WK van 1998. Ook oud-international Marco van Basten toonde zijn uitzonderlijke kwaliteit als aanvaller.

Bovendien speelden de voetballers van de generaties na Cruijff meer interlands. Doelman Edwin van der Sar is recordinternational met 119 interlands. Frank de Boer, Phillip Cocu en Edgar Davids hebben allemaal meer dan 70 interlands achter hun naam. Cruijff kwam tot 48 ‘caps’. Hij was al gestopt toen Nederland in 1988 met de Europese titel de eerste hoofdprijs behaalde, met spelers als Ruud Gullit, Ronald Koeman en Frank Rijkaard.

Cruijff behoort wel tot de selecte groep voetballers die drie keer de Europa Cup I won, alle keren met Ajax. Maar dat maakt hem niet tot ’s lands meest succesvolle clubvoetballer. Dat is Clarence Seedorf die de Champions League driemaal won bij drie verschillende clubs. Cruijff werd ook drie keer gekozen tot Europees voetballer van het jaar, maar is daarmee gedeeld de beste Nederlander. Ook Marco van Basten kreeg driemaal de Gouden Bal uitgereikt.

En er dienen zich weer nieuwe helden aan: Dirk Kuijt, Rafael van der Vaart en Klaas Jan Huntelaar. Toch liepen voor de interland van Nederland met Roemenië in maart op het plein voor De Kuip veel jochies met Cruijffs nummer 14 op een gloednieuw oranje shirt. Aangeleerd gedrag? Of zou voor hen Johan Cruijff echt de grootste voetballer zijn?