Te ver gedacht

Een jongen schiet zijn medestudenten neer. Hij was niet wie hij wilde zijn. Zijn frustraties werden razende woede. Maar hoe overschreed hij de laatste grens? Die vraag lijkt niemand bevredigend te kunnen beantwoorden.

Het moment dat de zelfmoordenaar het knopje van zijn bomgordel indrukt. Ergens in de schemering tussen ratio en waanzin. „Altijd denken”, liet de Oostenrijkse schrijver Thomas Bernhard een van zijn personages zeggen, „maar geen moment te ver denken.” Want wie te ver denkt, verliest zijn verstand en komt nooit meer uit het gekkenhuis terug.

Dit weekend onthulde het Duitse Der Spiegel dat een van de nog levende RAF-terroristen een moord heeft gepleegd waar anderen voor veroordeeld zijn. In het blad staat het bekende rijtje koppen: Meinhof, Baader, Ensslin. Zij dachten ‘te ver’. Wij nemen afstand, noemen hun daden ‘onbegrijpelijk’. Dat markeert de grens tussen de kalme, rationele bovenwereld en de kolkende onderwereld waartoe sommige mensen afdalen.

Op de Amerikaanse website postsecret.com en het Nederlandse briefgeheimen.nl kan iedereen anoniem een kaartje insturen met een geheim. De zelf geknutselde kaarten vertellen lieve, grimmige en bizarre feiten. Verlangen naar de buurman. Een schoondochter dood wensen. De vingernagels van je secretaresse in een speciaal laatje bewaren. Hier staan gedachten en daden uit de onderwereld die ons zogenaamd zo vreemd is.

Een tijdje terug toonde het Van Gogh Museum een overzicht van het werk van Egon Schiele. Bij een schokkend erotisch portret van een prepuberaal meisje, stond een tekst die verdedigde waarom dit kunst was en geen kinderporno. Op de tentoonstelling Eros in der Kunst in Wenen hangen ook zijn wondermooie, verontrustende naakten. De curator schrijft: „Tegenwoordig worden Schieles werken bijna uitsluitend waargenomen vanuit een esthetisch en kunsthistorisch perspectief. Het expliciet seksuele wordt door onze blik gemakkelijk afgedekt.”

De kolkende onderstroom is overal. Angstig sluiten we onze ogen en doen alsof het ons vreemd is. Wie wil toegeven dat ook hij wel eens te ver gedacht heeft?

Merel Boers

Historicus en freelance journalist.