Niet bang om machtige vijanden te maken

Washington zag het werk van David Halberstam over de Vietnamoorlog als verraad.

Die houding doet denken aan de situatie ten tijde van de inval in Irak.

David Halberstam kwam maandag om bij een auto-ongeluk. Zijn stukken lieten zien dat het rooskleurige beeld dat het Pentagon schetste over het verloop van de oorlog niet klopte. Foto AP ** FILE ** Author and journalist David Halberstam wades through water in this undated file photo taken in Vietnam. Halberstam, a Pulitzer Prize-winning author who chronicled the Washington press corps, the Vietnam War generation and baseball, was killed in a car crash Monday, April 23, 2007, a coroner said. He was 73. (AP Photo/Horst Faas) Associated Press

De legendarische Amerikaanse journalist David Halberstam, die maandagavond op 73-jarige leeftijd bij een auto-ongeluk om het leven kwam, was niet bang om stukken te schrijven waarmee hij vijanden maakte. Toen hij begin jaren zestig als jonge correspondent van The New York Times verslag deed van de Vietnamoorlog, haalde hij zich de woede van Amerikaanse militairen en politici op de hals. Zijn stukken lieten zien dat het rooskleurige beeld dat het Pentagon schetste van het verloop van de oorlog niet klopte.

Hij liet zich daarbij niet leiden door een politieke overtuiging – toen hij naar Vietnam vertrok geloofde hij nog in de oorlog – maar door wat hij ter plekke zag, hoorde en meemaakte. En hij nam niet klakkeloos aan wat de autoriteiten in Washington en ter plaatse journalisten vertelden.

Halberstam is erom geprezen; hij kreeg in 1964, dertig jaar oud, de Pulitzerprijs. Maar hij is er ook om vervloekt. Dat Amerikaanse journalisten het waagden kritisch te schrijven over een Amerikaanse oorlog werd door velen gezien als verraad.

Toen zijn hoogste baas, Arthur Ochs Sulzberger, uitgever van The New York Times, in 1963 in het Witte Huis werd uitgenodigd, kreeg deze van president Kennedy te horen dat hij zijn man in Vietnam maar eens moest overplaatsen. Toevallig was de krant net van plan om Halberstam een nieuwe baan aan te bieden, maar nu werd zijn contract juist verlengd.

De vijandigheid waarmee Washington reageerde op iedereen die de noodzaak en het succes van de oorlog in twijfel trok, doet inmiddels denken aan de situatie ten tijde van de invasie van Irak in 2003. Zelf zei Halberstam in oktober van dat jaar, in een vraaggesprek met het maandblad M van NRC Handelsblad, over die overeenkomst tussen Irak en Vietnam: „Mijn patriottisme werd in twijfel getrokken. In Irak gelden dezelfde reflexen. Hé, zeg ik vaak tegen mezelf, waar heb ik dit eerder gezien? Net als eerder in Vietnam is deze regering erin geslaagd haar versie van de werkelijkheid op te dringen.”

In 1972 schreef Halberstam zijn bestseller The Best and the Brightest over de Vietnamoorlog en de manier waarop de briljante maar hoogmoedige politici in de Amerikaanse regering, vol goede bedoelingen, in het rampzalige avontuur verstrikt raakten en hun land erin meesleepten.

Halberstam was inmiddels van een krantenjournalist een schrijver van journalistieke boeken geworden. Hij schreef behalve over buitenlandse politiek ook over uiteenlopende onderwerpen als de Amerikaanse media (The Powers that Be), de moeizame strijd van de Amerikaanse auto-industrie tegen de Japanse concurrentie (The Reckoning), de volgens hem ten onrechte vaak als saai afgeschilderde jaren vijftig in Amerika (The Fifties) en de zwarte burgerrechtenbeweging in het Amerikaanse zuiden (The Children).

In totaal schreef hij zo’n twintig, vaak lijvige boeken, waarvan er veel op de bestsellerlijsten kwamen. Want op de een of andere manier lieten al zijn boeken iets wezenlijks zien van Amerika. Lezers herkenden en waardeerden dat. Na de aanslagen van 11 september 2001 schreef hij Firehouse, over 13 brandweermannen van een kazerne bij hem in de buurt, die naar het World Trade Center gingen en van wie er slechts één het overleefde.

Om zich te ontspannen, zo vertelde zijn vrouw na zijn overlijden aan een journalist, wisselde hij elk boek met zo’n stevig onderwerp af met een boek over sport (dat hij niet minder grondig voorbereidde). Zo schreef hij over honkbal en de strijd tussen de New York Yankees en Boston Red Sox in The Summer of ‘49. En in Californië was hij dezer dagen bezig met onderzoek voor een boek over American football, de kampioenswedstrijd in 1958 tussen de New York Giants en de Baltimore Colts, volgens veel Amerikanen the greatest football game ever played. Maandag zat hij in de auto bij een student journalistiek, op weg naar een interview met een oud-quarterback. De auto werd aangereden. Halberstam was op slag dood.

Lees wat Halberstam in 2003 zei over Irak op nrc.nl/media