In ziekenhuis 1 op 25 doden door fouten arts

In Nederlandse ziekenhuizen overlijden jaarlijks 1.735 patiënten door fouten van artsen en ander medisch personeel. Dat is 4,1 procent van alle patiënten die in ziekenhuizen overlijden.

Ook lopen 30.000 patiënten, ongeveer twee op de honderd, er vermijdbare schade op, blijkt uit onderzoek naar medische ongevallen in ziekenhuizen. Minister Klink (Volksgezondheid, CDA) heeft het rapport vandaag ontvangen.

Het is voor het eerst dat deze gegevens in Nederland beschikbaar zijn. De studie was de grootste in zijn soort in Europa.

In 2004, waarop het onderzoek zich richtte, werden 1,3 miljoen mensen in ziekenhuizen opgenomen. Bij 76.000 was sprake van onbedoelde schade, bijvoorbeeld een allergische reactie op een medicijn. Bij bijna de helft had de schade kunnen worden vermeden, bijvoorbeeld als de arts van de allergie op de hoogte had moeten zijn.

Ziekenhuizen waren in 2004 samen 167 miljoen euro kwijt aan de kosten die deze vermijdbare schade met zich meebracht, 5.646 euro per patiënt.

Aan het onderzoek, van onderzoeksinstituten Emgo (VUmc) en NIVEL namen 21 ziekenhuizen deel. Per ziekenhuis zijn 200 willekeurige dossiers onderzocht van ontslagen patiënten én 200 dossiers van patiënten die in het ziekenhuis waren overleden. Die gegevens zijn geëxtrapoleerd naar heel Nederland.

Het aantal opnames waarbij een patiënt schade opliep, liep per ziekenhuis uiteen van 2,6 tot 6,9 procent. De verschillen tussen afdelingen onderling waren nog groter. Bij chirurgie is het percentage ongevallen hoog. Bij cardiologie, interne geneeskunde en longziekte was de schade vaker blijvend en op die afdelingen gaat het om meer patiënten.

In een reactie zegt Pieter Vierhout, voorzitter van de Orde van medisch specialisten, dat het onderzoek duidelijk maakt waar ‘de zwakke punten’ zitten: „Met name in de communicatie, de discipline en dossiervorming”. Volgens hem zou het al uitmaken als artsen „beter afspraken naleven, zich aan de protocollen houden, vaker hun handen wassen; het soort dingen die afzwakken als de organisatie even verslapt.”

Met name ouderen vormen een risicogroep, concluderen de onderzoekers. Zij kregen vaker te maken met medische ongevallen, mogelijk omdat ze complexere zorg nodig hebben. De onderzoekers vinden daarom dat hier meer onderzoek naar moet komen. Ook zouden medisch specialisten volgens hen periodiek dossiers moeten beoordelen, „aangezien dit veel inzicht geeft in de dagelijkse praktijk”. Sommige wetenschappelijke richtlijnen zouden opnieuw moeten worden bekeken, om bijvoorbeeld urineweginfecties bij gebruik van een blaaskatheter, of benauwdheid bij sondevoeding te voorkomen.

Voorheen werden buitenlandse onderzoeken vertaald naar de Nederlandse situatie. Daaruit bleek dat 2,5 tot 11,5 procent van de ziekenhuissterfte voorkomen had kunnen worden. In Nederland is dat 4,1 procent (1.735 van de in totaal ongeveer 42.000 patiënten die in ziekenhuizen overleden).

Schrikbarend: Pagina 3