Herkansing voor de korte film in het Filmmuseum

Kort lang, lang kort. 26 april t/m 2 mei. In: Filmmuseum Vondelpark, Amsterdam.

Als je vroeger naar de bioscoop ging, was je de hele avond zoet. Een cartoon, het Polygoonjournaal, een korte film, een live gespeeld muzikaal intermezzo en dan het hoofdprogramma bestaand uit een speelfilm. Heel soms wordt tegenwoordig nog een korte film vertoond voordat de hoofdfilm of -documentaire begint. Korte films worden ook nog steeds gemaakt, dankzij initiatieven als NPS Kort! en andere voor televisie bedachte formats. Maar door de vaak incourante lengte dreigen veel van deze films nooit vertoond te worden. Of ze verdwijnen te snel uit zicht. Dat vindt tenminste het Filmmuseum, dat een aantal recente films bijeenbracht met een lengte van zo’n dertig minuten, aangevuld met wat oudere titels, zoals de afstudeerfilms van Mike van Diem (Alaska, goed voor een studenten-Oscar en Gouden Kalf) en Paul Ruven, die in 1991 de geheel gezongen smartlappenmusical De tranen van Maria Machita afleverde (tevens het filmdebuut van zangeres Ellen ten Damme).

Het Filmmuseum programmeert ze los, tegen gereduceerd tarief. Maar als je wilt kun je op een avond – de eerste film start om 17.00 uur – zeven korte films zien met een dagkaart. Dat moet het ouderwetse bioscoopgevoel wel terugroepen, inclusief rugklachten.

Deze poging de korte film een hart onder de riem te steken leidt tot gemengde gevoelens. Is het echt noodzakelijk een vaak niet eens op celluloid beschikbare film in een bioscoop te vertonen? Zo past Car-Men, de samenwerking tussen choreograaf Jirí Kylián en Boris Pavel Conen, een wat vermoeiende slapstickversie van Bizets opera Carmen, uitstekend in de tv-rubriek NPS Dans. En Ben van Lieshouts Locatie TusseNLand gaat makkelijk in een van de vele documentaireslots op tv. Van Lieshout filmde her en der de rafelranden van de stad waar vreemde, bijna vergeten plekken dreigen te verdwijnen door een planologische obsessie met orde en netheid. Helaas wordt de documentaire ontsierd door een voice-over die uitlegt wat je zelf al zag.

Beter werken de filmisch interessante eindexamenfilms die zijn geselecteerd of Fiona Tans A Lapse of Memory, die werkelijk niet misstaat in de bioscoop. Tan filmde haar overpeinzingen over identiteit, migratie en onthechting in het Brighton Royal Pavillion, een gebouw dat alle aandacht naar zich toe trekt. Dit is echte cinema, met interessante camera-instellingen, een loom tempo, intrigerende beelden, een biologerende voice-over en een prachtacteur, Johan Leysen.