Wereld prijst Jeltsin om zijn moed

In hun reacties prijzen politieke leiders in de wereld Jeltsin vooral om zijn moed tijdens de communistische coup van augustus 1991. „Een patriot en bevrijder.”

Wereldleiders hebben de gisteren overleden oud-president Boris Jeltsin geprezen als de man die de Sovjet-Unie zonder bloedvergieten ontmantelde en een herstel van een communistische dictatuur voorkwam.

De Amerikaanse president George W. Bush prees Jeltsin wegens „zijn sleutelrol bij de ontmanteling van de Sovjet-Unie”. „Hij legde de fundamenten van de democratie en werd de eerste democratisch gekozen president in de geschiedenis van zijn land.” Bush’ voorganger Bill Clinton, die Jeltsin meer dan vijftien keer opzocht of ontving, noemde hem „een Russische patriot die meende dat de democratie de enige manier was om Ruslands grootheid in de 21ste eeuw te herstellen” en die „onvermoeibaar aan dat doel werkte”. „Hij riskeerde zijn leven door een coup te verhinderen”, aldus Clinton. „Het lot schonk hem een harde regeringsperiode, maar de geschiedenis zal vriendelijk voor hem zijn omdat hij moed en standvastigheid toonde als het ging over de grote thema’s – vrede, vrijheid en vooruitgang.”

De Britse premier Tony Blair prees Jeltsin als „een opmerkelijke man die een centrale rol heeft gespeeld op een cruciaal moment” in de geschiedenis van zijn land. Oud-premier Margaret Thatcher wilde hem eren als „een patriot en een bevrijder”. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken, Frank-Walter Steinmeier, wiens land de EU voorzit, loofde Jeltsin om zijn inzet voor de relaties tussen Duitsland en Rusland en zei dat hij Rusland „naar Europa heeft gericht”. Jeltsins toenmalige Duitse gesprekspartner, oud-kanselier Helmut Kohl, zei dat hij en de Duitsers „eeuwig dankbaar” blijven voor de manier waarop Jeltsin toezicht hield op de aftocht van Sovjet-troepen uit Duitsland.

Ook de Franse president Chirac onderstreepte Jeltsins moed en vasthoudendheid. „Boris Jeltsin heeft de vrijheid laten zegevieren en Rusland op de weg naar de democratie gezet”, aldus Chirac. „Hij stopte al zijn generositeit en al zijn vastbeslotenheid in de transformatie van Rusland tot een moderne democratische staat, het herstel van de rechten en vrijheden van de mens en een wederopbouw van de economie”, aldus Chirac. De voorzitter van de Europese Commissie, José Manuel Barroso, eerde Jeltsin om de manier waarop hij in 1991 „de terugkeer van een dictatoriaal regime verhinderde”.

De Oekraïense president, Viktor Joesjtsjenko, zag in Jeltsin „een grote democraat en een epische staatsman wiens naam verbonden is met een belangrijke episode in de wereldgeschiedenis.” Veel lof voor Jeltsin was er ook in de Baltische landen, omdat hij de onafhankelijkheid van Estland, Letland en Litouwen erkende voordat Sovjet-leider Gorbatsjov daartoe bereid was en hij geweld tegen de Balten veroordeelde. De Litouwse president Valdas Adamkus vond het „een grote eer zo’n vriend en partner te hebben”. (Reuters, AP)