Rechter Sulawesi spreekt Newmont vrij

Een rechtbank op het Indonesische eiland Sulawesi heeft vanochtend de directeur van de Amerikaanse mijnbouwgigant Newmont vrijgesproken, die ervan was beschuldigd de omgeving van de goudmijn op het eiland te hebben vervuild met kwik en arseenzuur. Het proces tegen de 57-jarige ex-directeur Richard Ness werd door grote mijnbouwmultinationals op de voet gevolgd, omdat de betrouwbaarheid van de Indonesische staat als contractpartner in het geding was.

Enkele jaren geleden al werd de mijn wegens uitputting gesloten en dienden eerst bewoners in de buurt en later het ministerie van Milieu een klacht in tegen Newmont en zijn lokale directeur. Het concern zou de Baai van Buyat ernstig hebben vervuild met schade voor de gezondheid voor de bewoners in de regio.

Vanaf het begin hing er een geur van twijfelachtige praktijken rondom het proces. Monsters van diverse instanties, zoals de Wereldgezondheidsorganisatie, lieten geen afwijkende patronen zien in het water van de baai. Alleen monsters van de lokale politie wezen op zichtbare verhoging van het kwik- en het arseengehalte.

De firma trof vervolgens een regeling met de regio om het landschap van de verlaten mijn op orde te brengen. Ondertussen volgde echter een aanklacht tegen de directeur ter plekke, die persoonlijk aansprakelijk werd gesteld voor de watervervuiling. Daarvoor dreigde een boete plus een gevangenisstraf van maximaal tien jaar. Maar, aldus de rechtbank vanochtend in het vonnis, „er zijn geen steekhoudende bewijzen voor vervuiling, en het bewijs van de politie houdt geen stand.”

Indonesië geldt als een van de rijkste landen op het gebied van grondstoffen. Grote multinationals als Rio Tinto, Billiton, Newmont en Freeport hebben plannen voor ontginning van nikkel- koper- goud- en tinconcessies. Alleen al de kolenvoorraad in de Indonesische bodem zou volgens deskundigen China een halve eeuw van energie kunnen voorzien.

Maar alle mijnbouwbedrijven hebben de feitelijke exploitatie de laatste jaren vertraagd wegens rechtsonzekerheid en willekeur. De voorzitter van de Vereniging van Mijnbouwbedrijven, Arif Siregar: „Iedereen wist dat Newmont niets viel te verwijten. Een veroordeling zou grote schade aan de economie hebben toegebracht.”

Klachten van buitenlandse investeerders concentreren zich vooral op de decentralisatie in het land. Hierdoor kunnen afspraken die met de ene autoriteit worden gemaakt, worden doorkruist door regionale en lokale bestuurders. Plaatselijke actievoerders melden zich, al dan niet met stokken, vaak aan de poort om hun beklag te doen en compensaties te eisen.

Siregar verwacht dat het vonnis het imago van Indonesië ten goede komt en dat zijn land dit jaar mijnbouwinvesteringen van tegen de 1 miljard euro tegemoet kan zien, een stijging van ruim 20 procent ten opzichte van vorig jaar.