‘President Obasanjo is te ver gegaan’

Sommige Nigerianen voorspellen een opstand, anderen zijn somber na de fraude bij de verkiezingen van zaterdag. „De regering zegt dat als er verzet komt, het leger de macht zal grijpen. De Nigerianen zijn bang.”

Koert Lindijer

Pat Utomi noemt de presidentsverkiezingen in Nigeria en de uitslag „een staatsgreep” door de regerende Democratische Volkspartij (PDP). „Er hebben helemaal geen verkiezingen plaatsgevonden, de uitslag is volkomen ongeloofwaardig”, zegt hij. Utomi waarschuwt vooral voor de woede in de Nigerdelta in het zuidoosten, waar de olie wordt gewonnen. „Op sommige plaatsen in de Nigerdelta stonden kiezers nog in de rij bij de stemlokalen toen ze over de radio de uitslag hoorden. Hoe denk je dat zij zullen reageren?”

Utomi stond kandidaat bij de presidentsverkiezingen maar trok zich aan de vooravond terug vanwege de fraude. Hij is een gerespecteerd econoom en bankier. „Ik krijg berichten uit het hele land dat burgers in opstand willen komen. Oppositieleider Muhammadu Buhari is bereid de oproer aan te voeren,” zegt hij in Lagos.

Verbijsterd over de schaamteloze fraude beraden Nigerianen zich op de toekomst. „President Olusegun Obasanjo heeft deze oplichterij geleid, hij is te ver gegaan”, oordeelt Utomi. „De ego’s van veel prominente leiders in de politieke elite zijn gekneusd en zij zullen dit niet van hem accepteren. Er staan belangrijke dingen te gebeuren, er komt een tegenreactie.”

De rechtbanken bieden volgens Utomi geen uitweg. „Obasanjo liet zijn eigen mensen benoemen in de speciale verkiezingstribunalen, zij vormen geen tegenwicht voor de manipulatie.” Hij heeft hoop dat de Senaat, die later deze week in een speciale zitting bijeen wil komen, zijn onvrede in een motie uitspreekt. „De senatoren hebben niet de bevoegdheid de verkiezingsuitslag ongeldig te verklaren maar ze kunnen wel uitspreken dat dit resultaat absoluut onaanvaardbaar is.”

Utomi verwacht van Amerika en Europa dat ze aandringen op nieuwe verkiezingen. „In Nigeria kun je het niet meer aan een zittende regering toevertrouwen om eerlijke verkiezingen te organiseren. Een interim-regering moet de verantwoordelijkheid nemen voor een nieuwe stembusgang, met een andere nationale verkiezingscommissie.”

Ondanks de omvangrijke olie-inkomsten van Nigeria leeft 70 procent van de bevolking van één dollar per dag. Deze armen voeren dagelijks een gevecht om te overleven en een harde politieke strijd voor democratie is voor hun een luxe. „Nigerianen hebben al lang hun vertrouwen in de politiek verloren”, meent Reuben Abati, commentator bij de serieuze Nigeriaanse krant The Guardian. „De regering zegt altijd dat als er burgerverzet komt, het leger de macht zal grijpen. Die afpersing heeft gewerkt, Nigerianen zijn bang.”

Reuben Abati haalt zijn schouders op over de uitslag. „Het resultaat laat op geen enkele wijze de pluriformiteit op het Nigeriaanse politieke toneel zien. Er deden aanvankelijk vijfentwintig partijen mee en die zijn, als we deze uitslag moeten geloven, weggevaagd. In feite zijn we een éénpartijstaat geworden.” Hij betreurt het slechte voorbeeld voor Afrika dat hiervan uitgaat. „Nigeria, de potentiële reus van Afrika, heeft weer gefaald. We hebben laten zien dat degenen die aan de macht zijn, deze macht nooit meer opgeven. Democratie is een ritueel in Afrika, maar burgers hebben geen invloed.”

Even verderop in het hoofdkantoor van The Guardian in Lagos zit hoofdredacteur Eluem Emeka Izeze. „Ik voel me vreselijk”, gromt hij. „Iedere geloofwaardigheid van de vertrekkende president Obasanjo en zijn opvolger Umaru Yar’Adua is verdwenen. En niemand gelooft meer in de regerende PDP.” Emeke verwacht niet dat de Nigerianen woedend de straat op zullen gaan. „Ze hebben opnieuw de zinloosheid gezien van verkiezingen. Nigerianen zijn cynisch geworden over de politieke klasse.”