Ook wettelijk een stel

Wie gaat samenwonen, doet er verstandig aan een contract op te stellen. „Die paar honderd euro aan notariskosten heb je er zo uit.”

Ga je samenwonen, dan hoef je in principe niets te regelen. Je pakt allebei je boeltje op en kruipt gezellig bij elkaar. Maar verstandig is dat niet. Want woon je samen zonder contract, dan heb je voor de wet niets met elkaar. Bij overlijden of een relatiebreuk kan wettelijk gezien dus nergens aanspraak op worden gemaakt.

„Ik zeg zelden dat iets moet, maar een samenlevingscontract, dát moet echt”, zegt mr. Luc Teunissen, notaris bij LW&OW notarissen in Breda. „Zeker als je samen een huis koopt.”

In Nederland woonden in 2006 759.189 paren samen. Ongeveer de helft daarvan heeft een samenlevingscontract afgesloten. Anders dan bij een geregistreerd partnerschap, waarbij de wet voorschrijft wat de rechten en plichten van de partners zijn, regelt het samenlevingscontract alleen wat zij zelf afspreken. Allereerst is dat de verdeling van de kosten van de huishouding. Wie betaalt wat?

Een ander belangrijk onderdeel van het contract is het zogenoemde verblijvingsbeding. Dat zorgt ervoor dat bij overlijden de gemeenschappelijke goederen, zoals woning en inboedel, toekomen aan de achterblijver. Hebben partners geen samenlevingscontract en ook geen testament opgesteld, dan zijn ze voor de wet geen erfgenamen van elkaar. En dat kan enorme gevolgen hebben, stelt Teunissen. „Als twee mensen samen een huis kopen en een van hen sterft, dan vererft de helft van het pand naar de ouders, broers en zussen van de overledene. Als de achterblijver er wil blijven wonen, heeft hij de medewerking nodig van alle erfgenamen. Met een samenlevingscontract veeg je dat probleem in één keer van tafel.”

Ook als de partner in een testament tot erfgenaam is benoemd, is een notarieel samenlevingscontract nog belangrijk. Zonder contract betaalt de achterblijvende partner veel meer successierechten over de nagelaten bezittingen. Is er wel een contract, dan hebben samenwonenden – onder bepaalde voorwaarden – recht op een vrijstelling van 515.928 euro, net als gehuwden en geregistreerde partners.

Dat is nog niet alles. Ook het regelen van een partnerpensioen is een belangrijk aspect van een contract. „De meeste pensioenfondsen keren alleen partnerpensioen uit als er een notarieel samenlevingscontract is”, verklaart Nico Nijweide, onafhankelijk financieel planner. Alleen dat is voor hem al reden het samenlevingscontract altijd aan te bevelen aan zijn samenwonende cliënten. „Daardoor hoeven ze vaak een minder hoog bedrag te verzekeren voor overlijdensrisico. Die paar honderd euro aan notariskosten heb je er zo uit.”

Volgens notaris Teunissen is vooral het kopen van een huis een reden om een samenlevingscontract af te sluiten. Ook voor Cindy Nouwens en haar partner was dat de aanleiding. „Onze relatie voelde goed, maar je weet nooit hoe dingen lopen. We hadden allebei een leuke overwaarde op onze vorige woning, dus vonden we het verstandig vast te leggen wat van wie was.”

Zonder contract kan het verkeerd aflopen, zo zag Teunissen in de praktijk. „De pensioenmaatschappij van een overleden vrouw wilde geen partnerpensioen uitkeren, omdat een samenlevingscontract ontbrak. Haar man vroeg mij alsnog een notariële verklaring op te stellen om aan te tonen dat ze wel degelijk samenwoonden. Maar dat krijg je juridisch niet voor elkaar.”

Meer informatie over contracten op: www.notaris.nl