Waarom is er geen A3?

Levensvragen zijn tijdrovend; nrc.next richt zich op alledaagse mysteries.

Vandaag de vraag: waarom is er geen A3?

Pak de wegenkaart erbij en het mysterie ontvouwt zich. Van Amsterdam loopt de A1 tot Duitsland, de A2 tot België en de A4 tot Delft. Maar waar is de A3? Nergens te vinden in die kluwen rode lijnen.

Het verhaal van de A3 is een beetje de mop van die weg ‘die weg’ is. De A3 heeft namelijk wel op de tekentafel gelegen – heel lang zelfs. Op het allereerste Rijkswegenplan van 1927 staat al een weg getekend van Rotterdam via Gouda naar Amsterdam. In 1932 staat er voor het eerst een cijfer bij die ambitieuze stippellijn dwars door het huidige Groene Hart: 3.

,,Een plan voor het ‘Groene Hart’ was er nog niet”, vertelt Bert Toussaint, de huishistoricus van Rijkswaterstaat. ,,Dat kwam pas in 1958 met de nota De Ontwikkeling van het Westen des Lands over de Randstad.”

Rijksweg 1 loopt dan inmiddels tot aan Amersfoort, via de 2 is Eindhoven bereikbaar. Maar de 3 bestaat nog altijd uit stippeltjes. Intussen stijgen de welvaart en het autoverkeer explosief. De auto krijgt de status van ‘heilige koe’.

,,In het Structuurschema Hoofdwegennet uit 1966 wordt het gewenste aantal kilometers snelweg uitgebreid tot 5.000”, vertelt Toussaint. ,,Nederland heeft nú pas ruim 3.000 kilometer, moet je nagaan.” Alleen al tussen Den Haag en Rotterdam werden drie snelwegen gepland.

Het keerpunt komt in de jaren zeventig. De milieubeweging komt op, Den Uyl treedt aan en de oliecrisis breekt uit. Rijksweg 3 wordt stapsgewijs van de kaart geveegd. Het traject Amsterdam-Gouda sneuvelt in 1977, in 1984 wordt het deel tot Nieuwerkerk aan den IJssel uitgevlakt.

Toch is er beetje ‘A3’ gekomen: de N3, waarvan net als van de N11 en de N14 geen A-variant is. De N3 is het staartje van de 3 van Dordrecht naar Papendrecht. Vandaar zou de 3 de A15 en de Lek kruisen om aan te sluiten bij de bestaande A20 tussen Rotterdam en Gouda.

De gerealiseerde N3 uit 1989 stopt bij de A15. Het is een glooiend stukje twee keer tweebaans-asfalt van 9,6 kilometer langs bloeiend koolzaad en populieren. Vanuit zuidelijke richting komen na de tolpoortjes van de Kiltunnel al snel de eerste flats van de Dordtse wijk Sterrenburg in zicht. De weg kruist twee keer het spoor om in een oogwenk, na de bogen van de Merwedebrug, te eindigen in het niets: grasland, koeien en in de verte een molentje.