Met Sarkozy en Royal is er weer iets te kiezen

De tweede ronde van de Franse verkiezingen gaat ‘tussen twee duidelijke visies’.

Wat de Bayrou-stemmers gaan doen, is doorslaggevend.

Opluchting: dat is het eerste woord dat de aanhangers van Ségolène Royal te binnen schiet als ze zeker weten dat de socialistische kandidate de tweede ronde van de Franse presidentsverkiezingen heeft gehaald.

De verkiezingen van 2007 zijn dus geen herhaling van 2002 geworden. Op 6 mei gaan de Fransen kiezen tussen een rechtse en een linkse kandidaat. De opvolger van Jacques Chirac wordt Nicolas Sarkozy of Ségolène Royal. De extreem-rechtse kandidaat, Jean-Marie Le Pen, heeft de tweede ronde niet gehaald. Vijf jaar jaar geleden scoorde hij hoger dan de linkse kandidaat, nu lager dan in de drie voorgaande verkiezingen.

„Het is een normalisering van de politieke verhoudingen”, zegt Pierre Moscovici, voormalig minister van Europese Zaken, als hij opgewekt het binnenpleintje oploopt van het partijhoofdkwartier van de Parti Socialiste (PS). „2002 is uitgewist”, stelt partijleider François Hollande, op weg naar de tv-studio’s.

Daar verklaart Sarkozy zich eveneens tevreden. „De Fransen kunnen kiezen tussen twee duidelijk verschillende maatschappijvisies”, zegt hij. In 2002 was daar geen sprake van. Veel linkse kiezers stemden op de rechtse kandidaat Chirac om extreem-rechts tegen te houden.

De schaduw van 2002 was gisteravond in Frankrijk in meer opzichten nadrukkelijk aanwezig. Om te beginnen in de opkomst: een record van 85 procent bij een record van 44,5 miljoen ingeschreven kiezers. De wegblijvers uit het verleden bleken niet aangetrokken door de extremen. De kleinlinkse kandidaten scoorden laag, tussen de 1 en 3 procent, met de trotskistische postbode Olivier Besancenot als kleine uitschieter (4,3 procent). Ook de anti-establishmentcampagne van centrumkandidaat François Bayrou, die de tegenstelling tussen links en rechts beloofde op te blazen, leverde hem niet genoeg stemmen op voor de tweede ronde.

Toch is Bayrou met 18,3 procent uitgegroeid tot de verrassing van deze campagne. Wat zijn kiezers op 6 mei in de tweede ronde doen, is doorslaggevend. Zijn partij UDF is traditioneel gelieerd aan rechts. Maar Bayrou heeft in zijn campagne ook centrum-links geprobeerd te verleiden. Hij heeft vaker verklaard geen stemadvies te geven voor de tweede ronde.

Op zijn hoofdkwartier in de Rue de l’Université in Parijs is de stemming verslagen. „Voor ons is het verloren”, zegt universitair docente Françoise Ferrand al om zeven uur ’s avonds op de stoep. Ferrand was vrijwilligster in de campagne van Bayrou. Hij is een goed mens, zegt ze met nadruk, iemand met idealen, geen „machtswellusteling” zoals de andere kandidaten.

Bij de UDF zeggen velen dat ze niet gaan stemmen in de tweede ronde. Men is ervan overtuigd dat Sarkozy gaat winnen: Royal zal hem niet genoeg weerstand kunnen bieden.

Voor David Latapie, een werkloze IT-er „uit 1976”, die zijn leven lang niets anders dan het „corrupte tweepartijenstelsel” van Frankrijk heeft gekend, betekende Bayrou de hoop op een ander soort politiek, een tegenkracht tegen „olifanten” Sarkozy en Royal. „De volgende verkiezingen zijn voor ons”, zegt hij ferm.

De relatief goede scores van Sarkozy en Royal veranderen de verhoudingen. De interne verdeeldheid op links gaat nu even in de ijskast, voorspelt Jean-Luc Melenchon, een van de voorvechters van een meer linkse koers van de PS. „Over twee weken hebben de Fransen te kiezen tussen twee verschillende personen. Dat is nu het enige wat telt.”

De tweestrijd begon gisteren vrijwel meteen. Eerst met de enscenering. Nicolas Sarkozy maakte alvast – met open ramen en gezin – een eerste zegetochtje met de auto door Parijs. Ségolène Royal vierde de bevestiging van haar positie bescheiden: in Melle, de provinciestad in het departement Les Deux Sèvres, dat zij in het parlement vertegenwoordigt.

Op het partijkantoor van de PS schakelen ook de campagnemedewerkers van Royal meteen over naar de nieuwe etappe. „We hebben de psychologische barrière van 25 procent gehaald”, legt campagnevoerder Thomas uit. „Dat was belangrijk.” Maar hij kijkt moeilijk bij de score van Nicolas Sarkozy. Die zit bij de 30 procent, en heeft zo de ruime voorsprong die zijn medewerkers vooraf als doel hadden geformuleerd. Dat is ook een psychologische grens.