Lokale omroepen moeten ook in het digitale pakket

De kabelaars weigeren de lokale omroep op te nemen in de digitale pakketten. Daarom moet de Mediawet worden aangepast, schrijven P. de Wit, E. Janse en E. Horvath.

Nederland kent circa 300 lokale publieke omroepen, die dagelijks substantiële groepen van de bevolking bereiken. Met programma’s op het gebied van informatie, cultuur en educatie leveren deze omroepen een actieve bijdrage aan het versterken van sociale samenhang en burgerparticipatie in lokale gemeenschappen.

Voor de distributie van hun tv-programma’s zijn deze lokale omroepen grotendeels afhankelijk van de kabelaanbieders, die nog steeds over een bijna-monopoliepositie beschikken.

Omdat het publieke omroepen betreft, verplicht de Mediawet de kabelaars zoals UPC, @Home en Casema tot doorgifte. Dat gebeurt dan ook sinds jaar en dag op traditionele, analoge wijze.

De laatste jaren groeit echter het aantal abonnees van digitale pakketten fors. Omdat de meeste aanbieders van digitale omroep weigeren de lokale omroepen ook in het digitale pakket door te geven, kan een steeds groter deel van het publiek deze omroepen niet meer vinden.

Vaak wordt het analoge signaal niet meer aangesloten en als dat al wel het geval is, wordt er nauwelijks meer ‘geschakeld’ tussen digitale en analoge ontvangst. Digitenne heeft, voor zover bekend, nog geen stap ondernomen om de publieke lokale omroepen in het basispakket op te nemen.

De kabelmaatschappijen verschuilen zich al enkele jaren achter het argument dat digitale kijkers ook het analoge kabelsignaal blijven ontvangen. Daarnaast zou doorgifte van de lokale zenders technisch gecompliceerd zijn en op grote kosten stuiten.

Deze argumenten zijn eenvoudig te weerleggen. Ten eerste bieden de kabelaars de digitale pakketten aan als vervanging van het analoge pakket, zo blijkt uit hun ronkende reclame-uitingen: ‘alle zenders uit het analoge pakket nu in digitale kwaliteit’.

Volgens de kabelaanbieders vervangt het digitale zenderpakket op termijn het analoge zenderpakket. Daarmee ontkomen ze sowieso niet aan de digitale doorgifteplicht van lokale omroepen. En daardoor zullen ze uiteindelijk toch de noodzakelijke investeringen moeten doen om lokale omroep digitaal door te geven.

Enkele maanden geleden hebben UPC en @Home om die reden eindelijk, na lang aandringen van de Organisatie van Lokale Omroepen Nederland (OLON) en uiteindelijk ook het ministerie van OCW, intern onderzoek gedaan naar de technische haalbaarheid en de kosten van het lokaal toevoegen van zenders. Uit beide onderzoeken blijkt dat het technisch kan, tegen zeer redelijke kosten. Digitale doorgifte van lokale omroepen betreft een fractie van de totale digitaliseringskosten.

Overigens zijn voor lokale omroepen die kosten totaal niet relevant; ook andere omroepen, zoals landelijke en regionale publieke omroepen, zijn immers nooit geconfronteerd met deze kosten. Bovendien hadden de kabelaars, toen ze hun digitale netwerk jaren geleden planden, meteen al rekening kunnen en moeten houden met het lokaal toevoegen van de publieke zenders. In dat geval waren de kosten ook aanzienlijk lager geweest.

De rechtbank in Den Bosch bepaalde onlangs dat de huidige Mediawet de publieke lokale zenders geen ruimte biedt om digitale doorgifte af te dwingen. Wel is de rechtbank van mening, dat de overheid haar verantwoordelijkheid in deze dient te nemen en de wet zou moeten aanpassen. Al in 2005 onderschreef de Tweede Kamer een motie van die strekking. Vorige maand heeft een ruime Kamermeerderheid (CDA, PvdA, CU en SP) aan minister Plasterk vragen gesteld naar aanleiding van de uitspraak van de Bossche rechtbank.

De 300 lokale publieke omroepen hebben een belangrijke wettelijke taak. Nu de aanbieders van digitale radio- en tv-pakketten geen haast maken met de doorgifte van de zenders is het de hoogste tijd dat de politiek haar steun aan de publieke omroepen omzet in concrete actie.

De publieke lokale omroep dient via alle gangbare digitale pakketten te ontvangen te zijn. Dat mag geen mooie, vrijblijvende leus blijven, maar moet leiden tot een snelle aanpassing van de wet.

P. de Wit is directeur OLON, Organisatie van Lokale Omroepen Nederland.E. Janse is directeur OOG, GroningenE. Horvath, directeur DTV, Oss.