In wulpse Hemelse Tuin klinkt plezier

Voorstelling: De Hemelse Tuin van Peter-Jan Wagemans door Nederlands Blazers Ensemble, Cappella Amsterdam en Dic van Duin. Gehoord: 22/4 De Doelen, Rotterdam. Herh.: 23/4 Utrecht; 24/4 Den Haag. Info: www.nbe.nl.

Na het voltooien van zijn grootschalige opera Legende, waarin al veel muziekgeschiedenis te horen was, wilde componist Peter-Jan Wagemans terug naar de eenvoud. Voor zijn nieuwste theatrale project, De Hemelse Tuin, ging hij daarom te rade in het elfde-eeuwse Bingen, waar in het plaatselijke klooster abdis Hildegard von Bingen onder meer componeerde en allerlei visioenen had. Het bracht Wagemans tot een semi-theatraal concert rond drie visioenen van de non ‘Catharina von Bingen’. Niet van Hildegard zelf, want die vond hij te doctrinair.

Muzikaal leende Wagemans wél veel van Hildegard. Haar intrigerende contrapunt vol open, stabiele consonanten en wrange dissonanten rekt hij af en toe op tot nét voorbij historische authenticiteit – subtiel subversief, soms haast plagerig. Een enkele keer laat hij het écht ontsporen, in Ave Generosa bijvoorbeeld, dat deel I afsluit.

In de minder middeleeuwse delen steekt het minimalisme vaak de kop op. De combinatie van additieve processen en een modale toonvoorraad in de Ouverture doet denken aan Andriessen, hoewel de verblindend hoge tinkelbelletjes toch ook Wagemans’ eigen handelsmerk zijn. Een cadeautje voor de NBE-musici zijn de lang uitgesponnen solo’s in deel II: een jazzy klarinet, een saxofoon die sentiment aan extreme virtuositeit paart, en een hobo die met zijn eigen schaduw (op cd) in duet gaat. Als zangvogels in de Hof van Wagemans. Op het achterdoek worden intussen de planten en dieren geprojecteerd die Hildegard – vol ontzag voor de schepping – classificeerde.

De dames van Cappella Amsterdam mogen zich afwisselend als middeleeuwse nonnen en wulpse gospelzangeressen gedragen, en jagen er onder meer even een écht korte Missa Brevis (letterlijk: korte mis) doorheen. De visioenen van ‘Catharina’ worden zonder veel overdrijving voorgedragen door acteur Dic van Duin. Wat meer regie en theater had de voorstelling goed gedaan, maar het plezier van de musici, die na afloop als ‘The Monks’ in Benedictijnse kledij nog een toegift geven in de foyer, maakt een hoop goed.