Geduldige Gorter-kenner

Enno Endt, die gisteren plotseling overleed, was een grote Gorter-kenner. Met aandacht voor het kleine wist hij zijn lezers bij grote poëzie te betrekken.

De bekendste anekdote over de gisteren op 83-jarige leeftijd overleden neerlandicus en Gorter-kenner Enno Endt gaat over een trui. Een wollen trui, die ooit aan de grote dichter toebehoorde, en die Endt meenam naar de colleges die hij gaf over de dichter van Mei. En hoewel hij later zei dat de legende van het kledingstuk hem wat vermoeide, was hij nooit te beroerd om hem voor bezoekers te voorschijn te halen – en even aan te trekken.

De trui lijkt een detail, maar Endt was een geleerde en docent die juist door zijn aandacht voor het kleine erin slaagde zijn studenten en lezers bij grote poëzie te betrekken. Op zijn colleges liet hij ook grote stapels zeldzame boeken rondgaan die zijn studenten, zo schreef Elsbeth Etty enkele jaren geleden in deze krant, meteen het idee gaven dat ze „erbij hoorden, bij Gorter en zijn kring”. De lezers van zijn studies over (vooral) Gorter en de Tachtigers hadden een zelfde gevoel. Endts Herman Gorter Documentatie 1864-1897 (1964, uitgebreid in 1986) geldt als een van de belangrijkste literair-historische werken van de vorige eeuw. Juist door de manier waarop Endt geduldig vanuit de door hem verzamelde brieven, dagboekfragmenten en andere teksten (zoals zelfs voetbalverslagen) interpreterend en zonder zich te verliezen in abstracties, de dichter en zijn werk tot leven brengt. Je moet Gorter aandachtig lezen, vond hij, „alsof je met hem meeschrijft”.

Enno Endt, geboren op 3 december 1923, bracht zijn hele studerende en werkzame leven door aan de Universiteit van Amsterdam. In de roman Bij Nader inzien van J.J. Voskuil komt hij voor als David Grobben, een student die Gorter uit het hoofd citeert en in het bezit is van een eerste druk van diens De school der poëzie. Behalve over Gorter schreef Endt ook over Van Eenden, Leopold en Nescio. Samen met Mary Kemperink werkte hij het laatst aan een nieuwe uitgave van Gorters Verzen.