Bloggen voor meer vrijheid

Jongeren in Saoedi-Arabië bloggen over vrijheid en gelijkheid. Ongeveer de helft van de bloggers is vrouw. In het conservatieve land heerst echter angst voor verandering.

Ahmed Omran bekijkt zijn weblog Saudi Jeans in een café in Riad. Via zijn blog hoopt hij politieke veranderingen teweeg te brengen. Foto AFP TO GO WITH AFP STORY BY SAM DAGHER Ahmed al-Omran, a 22-year-old Saudi university student, checks out his internet blog "Saudi Jeans" on his computer laptop at a cafe in Riyadh 05 June 2006. Omran is part of a new breed of Arab activists who are increasingly using internet blogs to press for more political rights and civil liberties in conservative Gulf states. AFP PHOTO/FAHD SHADEED AFP

In Egypte wordt de ene na de andere blogger opgepakt, maar de Saoedische regering maakt zich niet zo druk om haar bloggende onderdanen. „De autoriteiten hebben wel weblogs geblokkeerd, maar dan ging het hoofdzakelijk om erotische internetdagboeken”, zegt Ahmed Omran, die als ‘Saudi Jeans’ geldt als een van de invloedrijkste politieke bloggers in zijn land. „Maar de Saoedische bloggers gaan ook niet zover als de Egyptische. Dat zijn echte activisten. Bloggers hier weten wat ze wel en niet kunnen opschrijven.” Dat wil zeggen: rustig aan met religie en afblijven van het koningshuis.

Ahmed Omran wilde journalistiek studeren, maar zijn vader vond dat geen verstandige keuze voor een lid van de shi’itische minderheid. Shi’ieten worden in het ultrasunnitische koninkrijk nog steeds niet als volwaardige moslims beschouwd. Nu studeert hij farmacie en blogt hij. We hebben een gesprek in een restaurant in Riad dat volgens hem ’s avonds een hotspot is voor de mannelijke jeugd, maar ’s middags in de familiesectie tamelijk desolaat is.

„Ik begon drie jaar geleden te bloggen. In het Engels, om een zo groot mogelijk publiek te krijgen. Onder mensen die alleen Arabisch spreken, is de internetpenetratie niet groot. Ondanks de economische macht van het land heeft maar zo’n 10 procent van de Saoediërs internet.”

Omran heeft een binnen- en een buitenlands oogmerk met zijn blog. Saoedi-Arabië wordt zeker na de aanslagen van 11 september in het buitenland gezien als bron van alle terrorisme, en het is volgens hem goed dat gewone Saoediërs voor een buitenlands publiek over hun land schrijven. Zijn „plaatselijke frontlinie” is de Saoediërs te helpen het idee van hervorming en vrijheid te accepteren. „Ik schrijf het meest over vrijheid en gelijkheid, dat iedereen gelijk moet worden behandeld, vrouwen, mannen, shi’ieten, sunnieten. Toen Abdullah koning werd, beloofde hij gerechtigheid voor allen. Er verandert inderdaad iets, maar heel langzaam. Het zou echt veel sneller moeten, de jongeren kunnen niet wachten.”

Maar bevorderen de bloggers – Omran schat hun aantal op 3.000 tot 5.000, van wie ongeveer de helft vrouwen – verandering?

„Tot op zekere hoogte vullen de blogs het politieke vacuüm”, zegt Omran. „Maar omdat hier geen werkelijk politiek leven is, is het effect moeilijk te meten. In Koeweit zijn blogs met effect gebruikt tijdens de verkiezingen, om bijeenkomsten te helpen organiseren en om schandalen te onthullen.”

Studente Engelse literatuur Sarah (geen achternaam), die in het Engels blogt als Ubergirl, noemt verandering „een droom”. „Maar als ik kijk naar de vorderingen die de maatschappij maakt, dan duurt alles zo lang dat ik geen grote verandering kan voorzien. Misschien dat vrouwen over 20 jaar mogen autorijden. Maar dat is triviaal. Wat een grote verandering zou zijn, is dat de maatschappij opener zou worden.”

Sarah draagt de verplichte zwarte lange abaya en de voor Saoedische vrouwen even verplichte hoofddoek, maar die ligt verrassend los over haar haar. „Zelfs hier, in dit internationale hotel, merk ik dat de mannen vinden dat ik me onzedelijk gedraag”, zegt ze. De overgrote meerderheid van haar medestudentes is conservatief. „Satelliettelevisie en internet maken niet veel verschil. Kinderen aarden naar hun conservatieve ouders.”

Hadeel Hodhaif (van het Arabischtalige weblog Heaven’s Steps) is de dochter van een filosoof die in de jaren negentig om zijn opvattingen vier jaar gevangenzat. „Je gaat je vader achterna, zei iedereen toen ik vorig jaar een politiek blog begon”, zegt ze in haar ouderlijk huis. Zij vindt dat internet Saoedi-Arabië verandert: „Toen mijn vader gevangenzat, wist niemand daarvan af; niemand kon ergens over discussiëren. Dat is nu echt wel anders.”

Haar zus Arwa, studente economie, erkent dat veel mensen bang zijn voor verandering. „Ze kennen de wereld zoals die is en willen het zo houden. De generatie van onze moeder is bang voor internet.”

Arwa: „Bloggen geeft je meer ideeën, maakt je opener. De kloof binnen de maatschappij wordt steeds groter. De grote steden hebben internet, de kleine niet of nauwelijks.”

Hadeel: „Een tante uit een kleine stad verwijt mijn moeder dat wij bloggen.”

Arwa: „Haar dochters hebben andere ideeën dan wij. Dat komt overigens niet alleen door internet, ook door het leven in een kleine gemeenschap.”

Hadeel: „In 2001 kwam de eerste internetverbinding op de universiteit. Een enorme poort ging open, zeker in Saoedi-Arabië, met zijn gesloten werkelijkheid: een andere wereld werd zichtbaar.”

Arwa: „Zonder internet zou ik een product zijn van mijn familie. Ik wil helpen de werkelijkheid te veranderen. Wij zijn de volgende generatie, de leiders.”