‘Schorsing van president Basescu is een coup’

Volgens de Roemeense ex-minister van Justitie Monica Macovei willen de spelers in de machtsstrijd in haar land maar één ding: het stopzetten van de hervormingen.

Honderden demonstranten verzamelden zich donderdagavond op het Universiteitsplein in Boekarest om steun te betuigen aan president Traian Basescu, die kort daarvoor door het Roemeense parlement was geschorst. Hij zou de grondwet hebben geschonden.

Het parlement drukte de schorsing door, ofschoon het Constitutionele Hof de aantijgingen onbewezen acht. Het Hof acht echter de schorsing wel gelegitimeerd. Het woord is nu aan de kiezers. Zij moeten zich nu in een referendum over de kwestie uitspreken.

De schorsing betekende opnieuw een gevoelige klap voor het kamp van de hervormingsgezinden waartoe Basescu wordt gerekend. Senaatsvoorzitter Nicolae Vacariou is gisteren aangewezen als interimpresident.

Twee maanden geleden gingen ook maar een paar honderd mensen de straat op om een benarde politicus te steunen. Toen ging het om de minister van Justitie Monica Macovei, Roemenië’s felle corruptiebestrijder. De sociaal-democratische (ex-communistische) partij PSD wilde haar „leugens ontmaskeren”.

Ook toen sprak het Constitutionele Hof zich uit in het voordeel van de ‘aangeklaagde’. Macovei mocht blijven. Maar onlangs moest ze alsnog vertrekken, toen premier Tariceanu haar met alle ministers van Basescu’s Democratische Partij ontsloeg. Zij werden vervangen door onervaren ministers uit de netwerken rond de premier, die verder regeert met een mini- en minderheidskabinet, gesteund door de ex-communisten.

„De spelers in deze machtsstrijd hebben maar één motief: het stopzetten van de hervormingen”, zegt Macovei (46) in een café in Boekarest. Ze is zichtbaar aangeslagen. Wallen onder de ogen, een getergde blik. „Ik ben doodop, en ik vraag me af: wat is er voor mij in dit land nog te doen?”

De laatste maanden kon ze alleen nog op steun van president Basescu rekenen. „Zijn partij heeft me gevraagd om me bij hen te voegen, maar ik denk er eerder over om mijn land te verlaten.”

De benoeming eind 2004 van de partijloze Macovei als minister van Justitie werd internationaal met gejuich ontvangen. Juriste Macovei was jarenlang mensenrechtenadvocaat en voorzitter van het Roemeense Helsinki-comité. Ze richtte de Roemeense afdeling van Transparency International op, de organisatie die wereldwijd corruptie in kaart brengt. Dankzij Macovei kreeg Roemenië het voordeel van de twijfel bij toetreding tot de EU in januari dit jaar.

Het lijkt erop dat u diende als uithangbord dat na toetreding meteen van de gevel kon worden gehaald.

„Ik ben gebruikt en misbruikt. En ik ben ook verrast. Ik had er geen rekening mee gehouden dat een paar maanden na de toetreding mijn werk ongedaan zou worden gemaakt.”

Premier Tariceanu belooft uw strijd tegen corruptie voort te zetten.

„Daar heb ik weinig vertrouwen in. Ik ken als geen ander de bezorgdheid van politici over de fraude- en corruptieonderzoeken. Ik weet waarom ik moest wijken. Ik was als corruptiebestrijder te voortvarend bezig en was daarmee een gevaar geworden dat uit de weg moest worden geruimd. Bij de corruptiezaken die ik heb aangekaart zijn mensen tot op het hoogste niveau betrokken.”

U bent opzijgezet, de president bungelt. Wat zegt dat over de politiek?

„Van buitenaf lijkt dit een politieke chaos, maar het is een goed uitgevoerd plan: een coup van politici die op geen enkele wijze het belang van het volk dienen. De politieke mores hier luidt: boven de wet leven, snel rijk worden en onbestraft blijven.”

Het Constitutionele Hof acht president Basescu onschuldig. Wie schrijft hier wie de wet voor?

„Dat is ons grootste probleem. We strijden tegen corrupte politici die zelf de wetten maken die hun eigen belangen dienen. Premier Tariceanu zette me onder druk om bepaalde wetsvoorstellen en procedures goed te keuren die in het belang zijn van zijn zakelijke contacten. Hij wilde bijvoorbeeld uitstel van betaling van een twintigtal bedrijven met enorme staatsschulden. Dat uitstel is een verkapte vorm van staatssteun waarvoor je toestemming van de Europese Commissie nodig hebt. Ik heb me er dus tegen verzet. Die strijd leverde ik al in 2006, en toen had niemand het lef om mij te dumpen. Nu, in 2007, eenmaal lid van de EU, kan het dus wel.”

Voor u en Basescu gingen een paar honderd betogers de straat op. Waar is de massa?

„Veel Roemenen keren zich af van de politiek. Toch voel ik me gesteund door de publieke opinie. Ik merk het tijdens lezingen. Mensen zeggen: Alsjeblieft, geef niet op!”

Premier Tariceanu werkt nu samen met de oud-communisten.

„Dat is shockerend voor alle hervormingsgezinden in Roemenië. De PSD is feitelijk terug aan de macht. Kopstukken uit de Securitate [voormalige geheime dienst, red.] nemen hun posities weer in.”

Faalt de EU als waakhond?

„Dat durf ik niet te zeggen. Natuurlijk ging de EU er vanuit zaken te doen met eervolle politici. Wat moet je anders? Maar de realiteit is: als Roemeense politici moeten kiezen tussen hun privileges en dat wat EU-regels van hen verlangen, dan kiezen ze voor zichzelf en hun rijkdom. De EU moet bij kandidaten meer wantrouwen hebben en dieper graven.”