Rijkswaterstaat laat snelwegen boenen

Fijnstof in de lucht verdwijnt door asfaltwegen te zuigen en nat te houden, verwacht Rijkswaterstaat. Drie bedrijven ontwikkelden een reinigingsmachine. „De vervuiler wordt reiniger.”

Wethouders opgelet. De luchtkwaliteit in de buurt van doorgaande stadswegen stijgt aanzienlijk als deze wegen zijn voorzien van zeer open asfaltbeton (zoab) en bovendien regelmatig nat worden gehouden. Dat is niet alleen bevorderlijk voor de gezondheid van uw inwoners, maar daardoor voldoet de stad ook eerder aan de normen voor luchtkwaliteit, zodat wegen kunnen worden verbreed en huizen kunnen worden gebruikt.

Dit alles is gebleken uit onderzoek van Rijkswaterstaat en de gemeente Nijmegen, vorig jaar verricht op de Energieweg in Nijmegen. Wethouder Jan van der Meer: „Uit de proef blijkt dat met de keuze voor een bepaald soort asfalt en het reinigen ervan een reductie van wel 50 procent vervuiling met fijnstof wordt bereikt. Dat is bemoedigend. Ik had nooit gedacht dat ik als GroenLinkser nog eens zo blij zou zijn met asfalt.”

Het reinigen van asfalt is één van de innovatieprojecten van Rijkswaterstaat om de luchtkwaliteit langs snelwegen te verbeteren. De strenge Europese normen voor met name fijnstof en stikstofdioxiden vertragen de aanleg van wegen en het verbreden van bestaande snelwegen. Dit is volgens minister Camiel Eurlings (Verkeer en Waterstaat, CDA) zelfs een van de belangrijkste oorzaken dat de files in Nederland maar niet willen slinken, ja zelfs almaar toenemen.

Ruud Nijland is programmamanager van het innovatieprogramma. Hij zegt: „Om de Europese normen te halen, is het natuurlijk het beste om bronmaatregelen te nemen, zoals het opleggen van verplichtingen aan de auto-industrie. Maar het duurt vrij lang voordat de effecten daarvan merkbaar zijn. Die tijd hebben we niet. Daarom zijn we op zoek naar andere oplossingen.” Zoals het aanbrengen van een verflaag op geluidsschermen die stikstofdioxiden afbreekt. Het planten van bomen en struiken langs snelwegen, die vervuilende deeltjes filteren en opstuwen. Het overkappen van wegen. En het reinigen van asfalt, dat wil zeggen verhinderen dat stof opwervelt, meestal bestaande uit bandenslijpsel, deeltjes van remvoeringen, slijtage van asfalt en ander stof dat op de weg ligt.

Drie bedrijven mogen vanaf volgende week het reinigen gaan testen. Gisteren werden hun voertuigen gedemonstreerd. Het trio heeft een door Rijkswaterstaat uitgeschreven prijsvraag gewonnen. Voorwaarde was dat de Nederlandse wegen er snel, vanaf 2009, mee kunnen worden gereinigd, dat het niet te duur is, en dat de reinigers met een snelheid van tachtig kilometer per uur hun werk doen, zodat het reguliere autoverkeer er niet door wordt gehinderd.

Maandag begint de eerste proef op de A50 bij Beekbergen met de calciumchloridesproeier van de bouwcombinatie SSH. Het is eigenlijk niet meer dan een veredelde zoutstrooimachine die bij gladheid wordt ingezet. Projectleider Thijs Mackus: „Het natte zout trekt vocht uit de lucht aan. Daardoor blijft de weg vochtig en kleven de deeltjes fijn stof aan elkaar.” Een eenvoudige en vermoedelijk goedkope vorm van vuilbestrijding.

In mei gaan op de A50 de twee andere proeven van start. Bouwer Heijmans heeft een reusachtige stofzuiger op wielen ontwikkeld. Innovatiemanager Gerbert van Bochove: „Nergens ter wereld ligt zo veel zoab als in Nederland. Dat is een buffer van fijn stof. Maar als het droog weer is, rijdt het verkeer al dat stof er weer uit en dwarrelt het op. Dat moment willen we vóór zijn met onze droogreiniger.”

De derde proef is die van de Twister, een vrachtwagencombinatie van Dura Vermeer die opwerveling van stof forceert door stuwplaten achter de wielen. „Als bij een cycloon”, aldus projectleider Laurens Smal. Je zou, zegt hij, zelfs elke vrachtwagen met zo’n zuiger kunnen uitrusten. „De vervuiler wordt reiniger.”

Kunnen alle gemeenten hier mee aan de slag? Nijland: „Deze proef is in eerste instantie bedoeld voor snelwegen. Maar ook gemeenten kunnen er hun voordeel mee doen.” Wethouder Van der Meer: „Deze proef mag geen reden zijn om af te zien van andere maatregelen, zoals stimuleren van het gebruik van schoner aardgas. Het is ook niet goed uit te leggen aan mensen in Afrika dat wij hier water gebruiken om wegen schoon te maken. Maar ik als deze proef slaagt, zullen we er zeker ons beleid op afstemmen.”

Met de proef, die Rijkswaterstaat 450.000 euro kost, zijn eerder „positieve resultaten” behaald in de Trondheim en Düsseldorf.