Onheilsplaat

Nine Inch Nails: Year Zero (Interscope/Universal)

Nine Inch Nails: Year Zero (Interscope/Universal)

Over straat zwerven gedrogeerde zombies die nauwelijks nog in staat zijn ook maar iets te voelen. Heel soms, bijvoorbeeld als ze over een dood lichaam stappen, vragen ze zich af wat dat geweer ook weer in hun handen doet. Dan begint het te dagen: ooit drukten ze op een knop waardoor hun nieuwe leider in the office zijn knop kon indrukken. Hoe mooi de bom toen viel, was voortreffelijk te volgen dankzij één druk op de tv-knop. „Those motherfuckers didn’t last too long, ha ha.”

Welkom in het jaar nul. Althans: volgens de jaartelling van Trent Reznor, onder volgelingen beter bekend als Nine Inch Nails. Hoewel NIN op het podium verschijnt als band, werkt Reznor solo in de studio. Als een eenzame monnik schaaft hij daar aan zijn pikzwarte en beklemmende industrial-evangelie om eens in de vijf jaar naar buiten te komen met een nieuw halo – zoals hij zijn platen noemt. Dat hij die klus nu in slechts twee jaar heeft geklaard mag een wonder heten.

Year Zero speelt zich af in ons jaar des heren 2022. Dat het dan verkeerd gaat aflopen is meteen duidelijk. Het intro ‘Hyperpower!’, een marsdrum gemengd met machinaal repeterende gitaren en dictatoriaal achtergrondrumoer, versterft binnen anderhalve minuut in chaotisch geknetter. De hoop die het opgewekt vervolgdeuntje biedt, wordt meteen de bodem ingeslagen door de nasale stem van Reznor: ‘This is the Beginning of the End.’

Dit keer probeert hij zijn gehoor niet met bruut geweld door elkaar te schudden, maar besluipt hij ze. Waar hij vroeger een fundering van stalen beats bouwde en daarover snoeiharde metalgitaren liet scheuren, zet de ondergang nu geleidelijk in. Kaal geprogrammeerde drums worden langzaam aangekleed met gitaren, synthesizers en onbestendig gepiep en gekraak. Soms wordt het zelfs funky (‘Me, I’m not’) of oubollig (Capital G’ begint net als Billy Oceans jarentachtighit ‘When the going gets tough’). Er staat zelfs een prachtige tranentrekker op, net als het ooit door Johnny Cash gecoverde ‘Hurt’. Maar hoe kon het ook anders: zelfs ‘The Great Destroyer’ is gedoemd om in wanhopig geknars te eindigen.

Die radicaal doorgevoerde uitzichtloosheid biedt Nine Inch Nails ook marketingvoordelen. De gewiekste campagne die Reznor heeft gevoerd om zijn onheilsplaat te pluggen is namelijk even totalitair als het regime dat hij bezingt. Wereldwijd werden zogenaamd USB-sticks verloren, T-shirts verwezen naar ‘geheime’ mp3-websites en onder het motto ‘Be a patriot – be an informer’ werd er namens het ‘US Bureau of Morality’ een kliklijn geopend om burgers ‘met staatsondermijnend gedrag’ aan te geven. Niks platte propaganda, in Year Zero is dat allemaal geoorloofd.

Frank Provoost