EU doet niets aan koeienstress

Deense varkens sterven op transport naar Oost-Europa. Nederlandse koeien reizen in de vrieskou zonder voer. In strijd met EU regels, maar de Unie staat erbij en kijkt ernaar.

Ruim tachtig uur lang staan in de vrieskou in een vrachtwagen die voortdendert over Europese snelwegen. Dat overkwam Nederlandse koeien die afgelopen februari werden geëxporteerd naar Rusland. Er zijn strikte regels voor deze transporten, maar volgens milieuorganisaties is daar makkelijk de hand mee te lichten.

Begin deze week stelde Denemarken het onderwerp van veetransporten aan de orde in de Europese Raad van Landbouwministers in Luxemburg. Aanleiding was de dood van 33 varkens tijdens een recent Deens varkenstransport naar Oost-Europa, in de publiciteit gebracht door een Deens televisiestation. Denemarken staakte voor korte tijd alle export van varkens. Verder dan de constatering dat bedrijven zich aan de regels moeten houden kwamen de Europese ministers echter niet.

In februari schaduwden twee teams van de Duitse organisatie Animal Angels een transport van Nederlandse koeien op weg naar Moskou. Duitse vrachtwagens verzorgden het transport. Ze vertrokken op 15 februari uit het Friese Hijlaard en arriveerden vier dagen later in Moskou – 2.500 kilometer in 82 uur met temperaturen die daalden tot min 15 graden.

Strikte verordeningen van de EU bepalen dat transport van koeien niet langer dan 29 uur mag duren. Daarna moet de chauffeur de koeien uit de wagen laten, voeren en een etmaal rust geven. Op internationale routes bestaan daar speciale losplaatsen voor.

Animal Angels constateerde echter dat de Nederlandse koeien (herkenbaar aan de oormerken) tijdens de hele reis geen enkele keer uit de wagens werden gelaten. Als voer schoof een chauffeur een enkele keer een baal hooi de vrachtwagen in. Ook constateerde de organisatie dat de wagens geen verwarming hadden, terwijl de regels bepalen dat de temperatuur in de wagen niet onder het vriespunt mag zijn.

Het ministerie van Landbouw zegt desgevraagd dat de papieren van het bewuste transport nog niet geheel in orde zijn, maar dat men desondanks op basis van documentenonderzoek geen overtredingen van de regels heeft kunnen vaststellen. Chauffeurs moeten achteraf een logboek van hun reis indienen en daaruit zijn geen onrechtmatigheden gebleken, deelt een woordvoerder van het ministerie mee. Wel erkent hij een fundamenteel probleem: „We zijn nu eenmaal afhankelijk van wat de chauffeur zelf invult.”

Controle heeft plaats bij het verlaten van de EU (de Poolse grens in dit geval) en bij het eindpunt van de reis, waar een lokale veearts op de koeien wacht en rapport aan Nederland moet uitbrengen. Ook daaruit zouden geen problemen zijn gebleken.

„Als onze waarnemingen en het rapport niet overeenkomen”, zegt Hans Baaij, voorzitter van de Stichting Dierenrecht dat de beelden van het transport naar buiten brengt, „dan klopt het rapport van de chauffeur niet.”

Transport levert dieren enorm veel stress op, stelt Baaij. „Daarom zouden we het moeten beperken tot hooguit acht uur, zoals ooit de bedoeling was.” Het voorstel daartoe circuleerde enkele jaren terug binnen de EU, maar haalde het niet. Vanavond zendt het televisieprogramma EénVandaag beelden van het transport uit.