‘Rechtbanken Franco illegaal’

De socialistische regering van de Spaanse premier Zapatero zal alle militaire en andere rechtbanken die zijn ingesteld onder de voormalige Franco-dictatuur alsnog illegaal verklaren. Ook de gewezen vonnissen tegen tegenstanders van de dictatuur worden ongeldig verklaard.

De socialisten hebben daartoe een overeenkomst gesloten waar vrijwel alle politieke partijen in Spanje achter staan. De conservatieve oppositiepartij Partido Popular heeft woedend gereageerd. Volgens haar heeft de regering definitief een einde gemaakt aan de periode van de Transitie, waarin overeen was gekomen om het Franco-verleden te laten rusten.

Anders dan bijvoorbeeld in Duitsland en Italië zijn in Spanje de talrijke doodvonnissen en andere veroordelingen van tegenstanders tegen de fascistische dictatuur nooit herzien of ongeldig verklaard. Militaire rechtbanken wezen verzoeken hiertoe tot dusver altijd af, omdat de Franco-rechtbanken hun vonnissen wezen onder de toenmalige wetgeving en derhalve rechtmatig handelden. In de vreedzame overgang naar de democratie besloten de politieke partijen gemeenschappelijk om het verleden te laten rusten uit angst voor grote confrontaties.

In de ‘Wet op de Historische Herinnering’ wil de regeringspartij nu alsnog de toenmalige rechtbanken illegaal verklaren. De wettekst voorziet ook in het ongeldig verklaren van de vonnissen tegen personen die de democratie verdedigden ‘of probeerden te leven volgens (…) rechten en vrijheden die nu worden erkend in de grondwet’. Daaronder vallen bijvoorbeeld ook de homoseksuelen die onder Franco in de cel belandden.

De nieuwe wet heeft tot woedende reacties geleid in conservatief Spanje. „Uiteindelijk doen ze hetzelfde als onder Franco: de slechten en de goeden aanwijzen’’, aldus de conservatieve oppositie. Ook een deel van de rechterlijke macht is tegen de wet, omdat deze zou leiden tot rechtsonzekerheid.