Het schuim der natie

Wat zou Karel Vuursteen zeggen als hij bij de eerstvolgende Nyenrode-reünie Neelie Kroes tegen het lijf loopt? Het lid van de raad van toezicht van de Nyenrode Foundation staat bekend als een goed gehumeurd man. Maar zal hij in de vrolijke plooi blijven als hij de voormalige president van universiteit uit Breukelen groet?

Als eurocommissaris van Mededinging legde Kroes eergisteren een recordboete op aan bierbrouwer Heineken van ruim 219 miljoen euro voor het maken van illegale prijsafspraken met concurrenten Grolsch en Bavaria. Die twee bedrijven incasseerden eveneens miljoenenboetes.

Heineken toonde zich „zeer verbaasd” over de „excessieve” boete die bijna een kwart van de nettowinst van vorig jaar bedraagt. Karel Vuursteen is niet alleen lid van de raad van beheer van Heinekens houdstermaatschappij, vooral was hij er bestuursvoorzitter in de periode waarin de verboden prijsafspraken zouden zijn gemaakt: 1996-1999.

Kroes zegt over bewijzen te beschikken dat de top van de drie brouwerijen zelf aan de zogeheten ‘staffelvergaderingen’ hebben deelgenomen. Onder hen zeker één bestuursvoorzitter.

Dan is er een kans van één op drie dat dat Vuursteen was. Zijn directe collega’s indertijd: de Belg Jacques Troch van Grolsch en Peter Swinkels van Bavaria. Een gisteren door KPMG gepubliceerd rapport schijnt meer licht op het profiel van de dader. Volgens een analyse van forensisch accountants blijkt dat de gemiddelde bedrijfsfraudeur inderdaad deel uitmaakt van het hogere management, en doorgaans „een wat oudere” man is, die „langer dan twee jaar” in dienst is. Van het brouwersdrietal was Troch het kortst in dienst, en Vuursteen de oudste.

Kroes bevestigt met de hoge boetes haar reputatie als meedogenloze bestrijdster van kartels. Tijdens haar 2,5 jaar durend bewind schreef ze al voor ruim 4,5 miljard euro aan boetes uit. Daarbij spaarde ze bedrijven uit haar vaderland allerminst. Onder veel meer Shell, Akzo en Heijmans ontkwamen niet aan de knoet van Kroes. En reken maar dat zij de top en toezichthouders van die bedrijven, eveneens, persoonlijk kent. Kroes staat bekend om haar uitgebreide zakennetwerk.

Toch zijn er hoeken in het Nederlandse bedrijfsleven die zich wat minder zorgen zullen maken. Kroes beloofde bij haar aanstelling in Brussel zich niet in te laten met de zeker 20 bedrijven waar zij als adviseur of commissaris aan verbonden was geweest. Niet dat die nou niet door Brussel in de gaten worden gehouden, maar het is niet waarschijnlijk dat andere EU-functionarissen dezelfde strijdlust aan de dag leggen als Nikkelen Neelie.

Philip de Witt Wijnen