Cultureel Disneyland

Umberto Eco breekt een lans voor culturele pretparken met als argument dat zo de originele kunstschatten beter kunnen worden behouden (internationale kunstpagina, 14 april). Culturele pretparken, prima! Maar waarom staan ieder jaar miljoenen mensen in de rij bij het Louvre? Niet om het portret van Mona Lisa te zien (dat kennen ze al van de posters) maar om de enige echte Mona Lisa te hebben gezien. Kortom: de vrije keus tussen de echte versie of de replica die Eco voorstaat, zal zeker niet in alle gevallen leiden tot lekker rustige musea voor de `echte liefhebbers`. Voor monumenten als de tempels van Paestum is het een prima idee om replica`s te maken, zoals van de grot van Lascaux. Zo kan een breed publiek lekker tussen de zuilen door lopen, zonder de boel te veel te doen slijten. Maar Eco`s artikel lijkt ver af te staan van de wereld waarin wij leven. Instellingen die kunst en cultuurgoederen bewaren leven onder grote druk van de overheid om naast subsidies eigen inkomsten te genereren. Dat het massatoerisme de Uffizi links zou laten liggen om naar een Uffiziland aan de rand van Florence te gaan, is mooi, maar dat de mogelijke inkomstenderving van het museum vervolgens grootmoedig zal worden aangevuld door de overheid is op zijn minst twijfelachtig. Of is het de bedoeling het culturele pretpark een staatsinstelling te maken waarvan de winst direct wordt doorgesluisd naar de culturele sector?

Dichter bij huis hebben we bijvoorbeeld een Archeon dat een groot publiek op een laagdrempelige manier dingen leert over het verleden en 15 kilometer verder een Rijksmuseum voor Oudheden dat, juist, dat (net als andere musea en gedwongen door het overheidsbeleid) zich óók aanpast aan een zo groot mogelijk publiek en aan de markt, waardoor steeds meer objecten in het depot blijven en je er sinds kort zelfs met museumkaart niet meer gratis inkomt. Dát is mijns inziens de belangrijkere onderliggende vraag: niet of er culturele preparken moeten komen (doen!), maar of we als samenleving, ook al trekken musea weinig bezoekers, collectief genoeg geld voor toegankelijkheid, behoud en beheer van cultuurschatten willen blijven overhebben.