Beschaving en succes

De oude Socrates zei het al: ‘Wanneer de staat zijn burgers straft die een misdrijf hebben begaan, zou het doel van die straf moeten zijn om van de misdadiger een beter mens te maken, zodat hij in de toekomst afziet van misdaad. In plaats daarvan zie ik de staat straffen uit het oogmerk van wraak en genoegdoening. Het gevolg daarvan is dat niet het goede wordt gestimuleerd, maar de rancune, die de bron is van toekomstige misdrijven.’

Electoraal zou Socrates het slecht doen in het Nederland van 2007. Hij zou worden afgeschilderd als een fossiel van de linkse kerk, een boegbeeld van de versofting, iemand voor wie Fortuyn vergeefs is gestorven.

Hoe zwaar moeten straffen zijn? Er bestaat een klassiek rechtsfilosofisch dictum dat hierop een antwoord geeft: straffen moeten zo licht mogelijk zijn. De rechter moet de laagste straf opleggen die de maatschappij nog accepteert. Ook dit klassieke uitgangspunt is electoraal gezien op dit moment bepaald geen hit. Dat type wijsheid wordt weggehoond als prietpraat van vóór de tijd van de kutmarokkanen.

De PvdA heeft voorgesteld om in jeugdgevangenissen opnieuw het boevenpak verplicht te stellen. Want zo pak je die kutmarokkanen het hardst, is de redenering, door hun Armani-pak en Guccizonnebril en blingbling af te pakken. Lekker vernederend in een streepjespak met een bal aan hun voet. Dat zal ze leren. Het hoeft geen verbazing te wekken dat het voorstel onmiddellijk met grote gretigheid is omarmd door de linkse en rechtse populisten van de SP/PVV alsmede door die andere fatsoenspartij van normen en waarden, het CDA.

Het is lastig de verleiding te weerstaan om nu allemaal typische columnistengrapjes te gaan maken over dat het voorstel natuurlijk niet ver genoeg gaat en dat we schandpalen en rotte eieren nodig hebben en dat we allerlei leuke lijfstraffen kunnen verzinnen voor een pubertje dat een Gucci-zonnebril heeft gestolen. Straks breng ik de populisten nog op een idee. Want dat is het punt: repressie doet het electoraal heel erg goed vandaag de dag. Beschaving is een soft relict uit de tijd vóór Fortuyn.

Ilja Leonard Pfeijffer

Romancier en dichter.