Wat niet op televisie kwam

Vanavond begint het nieuwe Festival voor de Afgewezen Film, met documentaires en tv-programma’s die bij de omroepen in Hilversum niet aan bod kwamen.

Een film over vlinders is afgewezen: te specialistisch volgens de omroepen. Foto Reuters "Oogomadara" or tree nymph butterflies, the largest butterfly in Japan, gather on a hat worn by visitor Eri Mitsuyama at the Ryugujo Butterfly Garden in Motobu town on Japan's southern island of Okinawa February 16, 2007. The butterfly is attracted to the colour red and hair spray, a garden official said. REUTERS/Issei Kato (JAPAN) REUTERS

Lucas Westerbeek heeft een kartonnen doosje op zijn bureau staan, waarin een stuk of vier dvd’s liggen. Het zijn inzendingen voor het eerste Festival van de Afgewezen Film die te laat binnenkwamen om nog in het programma te worden opgenomen. Misschien komt er volgend jaar wéér zo’n festival. De belangstelling van de filmmakers was in elk geval groot genoeg.

Wat aanvankelijk was bedoeld als een evenementje dat niet langer dan twee avonden zou duren, is intussen uitgegroeid tot een heus festival van drie avonden, één (zaterdag)middag en een afsluitend debat op zondagmiddag.

Westerbeek is werkzaam bij Bromet & Dochters, het productiebedrijf van programmamaker Frans Bromet – en ook diens schoonzoon. „Frans liep al langer met het idee voor dit festival rond”, zegt hij, „maar het kwam niet van de grond. Toen heb ik besloten de organisatie op me te nemen.”

Het festival is het gevolg van Bromets eigen aanvaringen met het Hilversumse. Nadat hij jarenlang tot wederzijdse tevredenheid de ene na de andere documentaire voor de VPRO had gemaakt, kwam daar in 2003 opeens een eind aan. Bromet produceerde toen het programma Een nieuw gezicht, dat hij in opdracht van de VPRO had gemaakt over mensen die een afwijking in hun gezicht door plastische chirurgie lieten corrigeren. De omroep bekeek de band en besloot niet tot uitzending over te gaan. „Er zat kop noch staart aan”, verklaarde een VPRO-medewerker in de Volkskrant. „Het bleek een aaneenschakeling van hapsnap gemonteerde beelden van vijftien mensen bij wie een cosmetische operatie mislukt was.” Geen wonder dat Een nieuw gezicht nu, onder het motto „kijk en oordeel zelf”, op het festival wordt vertoond.

Bromet werkt tegenwoordig vooral voor de NCRV, maar ook daar gaat niet altijd alles naar wens. „Bij de omroep raak je steeds weer verzeild in de race om de kijkcijfers”, aldus Westerbeek.

„Dan zetten ze jouw programma op half acht, maar dan trek je geen kijkers en wordt het stopgezet. Maar dat zegt toch nog niets over de inhoud? Wij willen weten wáár de criteria vandaan komen die telkens weer door filmfondsen en festivals en omroepen worden gesteld. Men heeft natuurlijk het recht om te zeggen dat een productie niet goed genoeg is, maar het is moeilijk te achterhalen welke criteria daar achter zitten.”

Zelf hebben de festivalorganisatoren geen kwaliteitseisen of andere criteria aangelegd; ze laten zien wat er is ingezonden. Halverweg vorige maand zat het programma vol. Het programma vertoont een veelheid van genres, die uiteenloopt van een satanische Rijdende rechter-persiflage van het duo Rob Muntz en Paul Jan van de Wint (door de VPRO geweigerd na Muntz’ controversiële optreden in Hitler-vermomming) tot de documentaire 24 uur bedreigd van Frank Vellenga, over een Marokkaanse schilder, die nooit werd uitgezonden wegens het gevoelige onderwerp en gebrek aan zendtijd.

Wordt het festival door de inzenders beschouwd als zoete wraak op weigerachtige omroepen? „Soms wel, ja”, zegt Westerbeek. „Er is niet voor niets zo veel ingezonden. Veel programmamakers zijn heel lang met hun productie bezig geweest en willen die graag laten zien. Ze zijn er zelf van overtuigd dat ze kwaliteit hebben afgeleverd en zijn dus blij dat ze een podium krijgen.”

Bromet & Dochters draait vooralsnog voor de kosten op: „Er zijn 115 zitplaatsen. De toegang kost een tientje en voor studenten vijf euro. Daar zal dus niet veel uitkomen.”

Festival van de Afgewezen Film, 19 t/m 21/4 in het Betty Asfalt Complex, Amsterdam. www.deafgewezenfilm.nl