Liposuctie is niet zo onschuldig als wordt gedacht

Een 21-jarige vrouw overleed deze week na liposuctie in een privékliniek. Die ingreep wordt omschreven als een ingreep met weinig risico, maar er kunnen complicaties zijn. Hoe goed moet je patiënten informeren?

In een patiëntenfolder van het Academisch Medisch Centrum (AMC) in Amsterdam staat liposuctie omschreven als een ingreep met „dezelfde risico’s als elke andere operatie”. Bij de operatie maakt de plastisch chirurg sneetjes in de huid, om vervolgens met een ‘zuigbuis’ overtollig vetweefsel weg te zuigen. Er kán, aldus de folder, een nabloeding of infectie optreden. Maar dat geldt voor iedere operatie waarbij er in de huid wordt gesneden.

Afgelopen maandag overleed een 21-jarige vrouw na een plastisch chirurgische ingreep in de Utrechtse privékliniek Aestheticare. Chirurg Edwin van Onselen, die de fatale operatie uitvoerde, zei vanochtend in het AD dat er „geen enkel aanknopingspunt” is voor wat er misging. De ingreep betrof een hersteloperatie van een eerdere liposuctie en borstvergroting, waarover de vrouw ontevreden was.

Liposuctie is toch minder onschuldig dan algemeen wordt aangenomen, concludeerde hoogleraar plastische en reconstructieve chirurgie Chantal van der Horst van het AMC in 2002 in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde. Ze beschreef liposuctie als een ingreep „met onvolledig gedefinieerde risico’s”. Er zijn eerder mensen aan overleden, en er hebben zich in het verleden ernstige complicaties voorgedaan: bijvoorbeeld longembolie, darmperforatie of infectieuze cellulitis. Deze mogelijke gevolgen van liposuctie worden „waarschijnlijk te weinig gerapporteerd”, aldus Van der Horst. Het is de vraag, schrijft ze, of patiënten zich realiseren dat deze complicaties kunnen optreden.

Het is evident, zegt secretaris Michel Cromheecke van de Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie (NVPC), dat plastisch chirurgen hun patiënten goed moeten informeren. „Maar zeg je dan ook tegen een patiënt: je kunt eraan overlijden? Die kans is zeer klein. Het is een van de veiligste ingrepen.”

Plastisch chirurg A. Schuurman van het Universitair Medisch Centrum in Utrecht is van mening „dat een chirurg een patiënt moet vertellen wat er aan mogelijke complicaties bekend is”. Met vier medeauteurs beschreef hij in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde een ernstige infectie die optrad bij een patiënt na liposuctie. Uiteindelijk was die infectie zo erg dat de hele huid van haar buik moest worden verwijderd en opnieuw moest worden bedekt met huidtransplantaten. Maar, relativeert Schuurman, „het was een acute infectie die ontstond door een operatie van de huid. Het had niet per se met liposuctie te maken dat deze complicatie optrad.”

Hoogleraar esthetische plastische chirurgie Berend van der Lei van het Universitair Medisch Centrum Groningen: „Je moet vertellen over de risico’s als ze aanzienlijk zijn. Als de kans groter is dan één op duizend dat een bepaalde complicatie optreedt, moet de patiënt dat weten. Maar geef geen onnodige informatie, bijvoorbeeld over de minieme kans dat iemand aan liposuctie kan overlijden.”

Over de doodsoorzaak van de vrouw die bij Aestheticare werd geopereerd, is nog niets bekend. Het is wel degelijk mogelijk, zegt Van der Lei, dat de liposuctie zélf mislukte. „Je maakt een prikkende beweging onder de huid. Daarbij kún je per ongeluk een orgaan raken.” Maar volgens Van der Lei is de kans net zo groot dat er iets mis was met de verdoving,

Liposuctie is een ingreep die, anders dan veel mensen denken, niet bedoeld is om overgewicht tegen te gaan. De operatie dient om plaatselijke vetophopingen op het lichaam weg te nemen. Voor liposuctie kunnen patiënten terecht bij diverse ziekenhuizen en privéklinieken. Omdat de vrouw die deze week overleed werd geopereerd in een privékliniek, zegt Cromheecke, wordt het incident uitvergroot. „Dat vind ik ook wel logisch. Mensen gaan vaak naar privéklinieken voor niet-noodzakelijke medische ingrepen. Gewone ziekenhuisfouten zijn dan toch minder interessant.”