‘Ze zijn hardleers: kartels bestaan nog steeds’

De Europese Commissie deelde vanmorgen na zeven jaar onderzoek 274 miljoen euro boete uit aan drie grote bierbrouwers. De zaak kwam aan het rollen door een tip van eenhoreca-ondernemer.

„Jezus wat hoog!”, zegt Rob Freriks, voormalig horecaondernemer, over de boetes die Europees Commissaris Neelie Kroes van mededinging vanochtend heeft uitgedeeld aan de bierbrouwers Heineken, Bavaria en Grolsch. Freriks zwengelde in 1999 de kwestie aan bij mededingingsautoriteit NMa en later in Brussel. „Boetes zijn nodig, omdat ze hardleers zijn. Deze kartels bestaan nog steeds. Dagelijks rijden ze nog door het rode stoplicht.”

Drie Nederlandse brouwers kregen vandaag van Kroes een boete van in totaal 274 miljoen euro. Na zeven jaar onderzoek heeft ze voldoende bewijzen dat de brouwers in de jaren negentig in het geheim verboden afspraken hebben gemaakt. Zo hielden ze de bierprijzen hoog en bakenden elkaars marktgebieden af. EU-ambtenaren vonden bewijzen voor een ‘Catherijnebijeenkomst’, een ‘Agendacommissie’ en ‘Staffelvergaderingen’. Hierbij werd soms de bestuursvoorzitter van een brouwerij gesignaleerd.

’s Werelds grootste brouwer Inbev (Dommelsch, Hertog Jan, Hoegaarden) deed ook mee in het kartel, maar klikte cruciale informatie door naar Brussel. Het concern kon daardoor gebruik maken van de clementieregeling en ontliep daardoor een boete van 84 miljoen euro, zo maakte Kroes bekend.

Het steekt Kroes vooral dat de brouwers met elkaar afspraken om met name de prijzen in de horeca boven een bepaald niveau te houden. Kroes stelt dat de vier brouwers ten minste in de periode 1996 tot 1999 prijsafspraken te hebben gemaakt. Het gaat daarom vooral om de horeca, waar de inkoopprijzen van bier nog steeds ongeveer dubbel zo hoog zijn als voor supermarkten.

Bovendien laten cafés en restaurants niet één van de drie andere merken toe: dus is er geen Grolsch te koop in een horecabedrijf van Heineken en bijvoorbeeld geen Bavaria te krijgen in een restaurant dat Jupiler (Inbev) voert.

Heineken krijgt de grootste boete, 219 miljoen euro: ongeveer een vijfde van de concernwinst over vorig jaar. In een reactie zegt het concern „zeer verbaasd” te zijn over het besluit van de Europees Commissaris. Het bedrijf noemt de boete „excessief”. Heineken stelt dat de prijzen in de horeca tijdens de onderzoeksperiode van de Europese Commissie zijn gestegen in lijn met de gemiddelde inflatie.

Bavaria krijgt naar verhouding de hardste klap. De Brabanders moeten een boete betalen van 23 miljoen euro, terwijl het bedrijf vorig jaar slechts een winst maakte van 8,8 miljoen euro. Topman Peer Swinkels van Bavaria is het „volstrekt oneens” met Kroes en gaat naar de Europese rechter. „Wij zijn juist de Ryanair van de bierindustrie”, zegt Swinkels.

Grolsch krijgt ook een forse klap: 31,7 miljoen euro boete is anderhalf maal de winst die de Enschedese brouwer vorig jaar maakte. Een half uur na de bekendmaking kondigde Grolsch al aan in hoger beroep te gaan. „We zijn verbijsterd. Dit is buiten proportie, want ons valt niets te verwijten.”

„Horecaondernemers in Nederland betalen twee euro voor een liter bier. Dat is ook ongeveer dubbel zoveel als in het buitenland”, zegt Freriks. Hij was 33 jaar eigenaar van café-restaurant De Drink-eet in Enschede.

Freriks heeft in februari na twee jaar zoeken zijn zaak weten te verkopen. Volgens hem dwarsboomde Inbev dat proces. „Ze schrokken potentiële kopers af door te zeggen dat ze de huur zouden verdubbelen”, zegt Freriks. „Ze hebben me het leven behoorlijk zuur gemaakt.” Nu loopt er een claim van hem tegen Inbev van 88.000 euro wegens teveel betaalde inkoopkosten voor het bier.