Yoga in de Kindergarten

Duitsland gaat het aantal plaatsen in kindercrèches verdrievoudigen. Het land kampt nu met een tekort.

Zo niet Potsdam: ‘Villa Ritz’ is van alle mogelijke gemakken voorzien.

‘Villa Ritz’ is een kindercrèche met een oprijlaan. De crèche is gevestigd in een vrijstaande classicistische droom uit 1800, gebouwd in opdracht van Johann Friedrich Ritz, kamerheer van de koning van Pruisen. Entree met bordestrap. Hal met kroonluchters. Een zee van parket. Een monument waar Oost en West ooit spionnen ruilden. Het voormalige grensgebied is nu een wijk voor de happy few.

Bedrijfsleider Raymond Wagner, opgeleid als psycholoog en pedagoog, geeft een rondleiding. Over het onlangs ingezaaide gazon, langs klimrek en zandbak naar het souterrain waar de keuken net wordt geïnstalleerd. De crèche is nog in de startfase. Nu zijn er tien kleine klanten, in het najaar hoopt men het maximum van vijftig te bereiken. Aanmeldingen genoeg, zegt Wagner.

Villa Ritz biedt alle standaardvoorzieningen van een crèche, en nog een paar extra. In de ‘wasruimte’ klettert water in een bad met turkooizen steentjes. In de hoek staat een saunacabine. Voor de kleintjes. Ernaast is een ruimte voor fysiotherapie en massage. Een pronkkamer met zwarte vleugel. Een balletzaal met spiegelwand en lage leuningen.

Villa Ritz is uiteraard tweetalig (Engels/Duits), hecht grote waarde aan muzikale vorming en biedt yoga, Chinees en ‘nette manieren’ als extraatjes. Het ‘lesprogramma’ leunt sterk op de pedagogen van de Duitse Romantiek met hun voorliefde voor zintuiglijke waarneming. Het complete programma komt neer op 980 euro per maand. De huismeester is opgeleid als bodyguard.

De Villa is inderdaad een tikkeltje elitair, erkent Wagner. Hij doelt daarbij niet op de financiële elite, maar op de Bildung-elite, de maatschappelijke toplaag die voor onderwijs en opvoeding alles op alles zet. „We zijn een land zonder grondstoffen. We moeten het hebben van intellect. Een goede opleiding begint vroeg.”

De Villa is hoogstwaarschijnlijk niet exact wat Ursula von der Leyen (CDU), minister voor Gezinszaken, voor ogen stond toen ze onlangs een groot crèche-debat entameerde. Ze wil het aantal crècheplaatsen tot 2013 verdrievoudigen tot 750.000. Conservatieve partijgenoten joeg ze daarmee prompt in de gordijnen. De staat mag zich niet met de opvoeding bemoeien, zei de ene christen-democraat. De minister devalueert moederschap en gezin, fulmineerde een ander. Von der Leyen degradeert vrouwen tot baarmachines, zei de bisschop van Augsburg, en riep zo de toorn van het halve land over zich af.

Duitsland heeft een opvallend tekort aan opvang voor kinderen tot 3 jaar. Vooral voormalig West-Duitsland. In het oosten is de kinderopvang uit de dagen van het socialisme, dat zonder werkende moeders niet kon overleven, nog goeddeels intact. In het westen is, aldus het ministerie, slechts voor 7,8 procent van de allerkleinsten een crècheplaats beschikbaar, in het oosten voor 39 procent.

Een onmogelijke situatie, constateerde Von der Leyen. Jonge vrouwen moeten een keuze hebben tussen voltijds moederschap en carrière-met-kind. Ongeveer 90 procent van jonge vrouwen in de kinderleeftijd heeft een baan. De overheid heeft daarom de plicht om jonge gezinnen in staat te stellen zelf een taakverdeling te kiezen. Het geboortecijfer is, vooral onder academisch geschoolde vrouwen, zeer laag, ook omdat er onvoldoende kinderopvang beschikbaar is.

De conservatieve minister forceerde vorig jaar ook al een doorbraak voor werkende moeders met een royale regeling voor ouderschapsverlof. Vooral het feit dat het betaalde verlof met twee maanden verlengd kan worden als ook de vader een tijdje fulltime voor de kroost zorgt, viel in conservatieve kring slecht. Maar Von der Leyen, bijgenaamd Röschen (‘Roosje’), won en groeide uit tot een populaire minister.

In het crèche-gevecht heeft ze ook de eerste ronde op haar naam gebracht. Tegenstanders uit eigen kring gingen, na een interventie van bazin Merkel, morrend akkoord met een principebesluit. De SPD moest toezien hoe concurrent CDU scoorde met een traditioneel SPD-program en probeert sindsdien met eigen voorstellen langszij te komen.

Von der Leyen is er nog niet: wie gaat haar plan betalen? Het kost ongeveer 3 miljard euro per jaar. Wie jaarlijks 184 miljard uitgeeft aan gezinnen, moet dat kunnen opbrengen, zei Von der Leyen. Maar de weerstand groeit. Economen vragen zich af of de behoefte aan opvang wel zo groot is als de minister zegt. De oostelijke deelstaten, die eigenlijk al genoeg crèches hebben, willen tóch geld zien. De westelijke deelstaten, die het oosten sinds de hereniging subsidiëren, vinden dat vooral zij recht hebben op extra opvang. En de aanhangers van traditionele rolpatronen in de CDU hopen op revanche: als de overheid crèchekinderen financiert, moet ze ook ‘thuiskinderen’ subsidiëren.

Bekijk crèche Villa Ritz op www.villa-ritz.de