Voorspelbare film over de strijd tegen apartheid

Catch a Fire. Regie: Philip Noyce. Met: Derek Luke, Bonnie Henna, Tim Robbins. In: De Uitkijk en Tuschinski, Amsterdam.

Waarom moet een man die slachtoffer zal worden van moordlust of sadisme, aan het begin van zo’n film altijd worden voorgesteld als een lieve vader en een leuke man in het algemeen? Zou het onmogelijk zijn mee te voelen met een hufter die wordt gemarteld?

En wat een vreemde sensatie is het om vanuit het post-9/11-tijdperk terug te kijken naar de anti-apartheidstrijd. We zijn eraan gewend geraakt om mensen die bomaanslagen plegen niet als vrijheidsstrijders te zien, maar als terroristen. O jee – dat is precies hoe de blanke Zuid-Afrikanen de ANC-strijders noemden die ze gevangennamen.

Misschien dat daarom Patrick Chamuso zo extra aardig wordt voorgesteld in Catch a Fire voordat hij door de Zuid-Afrikaanse veiligheidsdienst wordt opgepakt. Hij is een voorbeeldige vader – al heeft hij ook een of meer buitenechtelijke kinderen – en traint in zijn vrije tijd jonge voetballertjes. Hij is ook een meer dan buigzame onderdaan van het apartheidsregime, die altijd netjes ‘baas’ zegt als hij een blanke aanspreekt en zijn collega’s op de raffinaderij een standje geeft als ze zich tegen de gevestigde verhoudingen keren.

De marteling door de agenten en politiebaas Nic Vos – door Tim Robbins neergezet als een zoetgevooisde pater familias – geeft Chamuso de energie om in opstand te komen en zich aan te sluiten bij het ANC. Hij is bereid zichzelf en zijn gezin op te offeren om zijn zwarte landgenoten te bevrijden.

Philip Noyce (The Quiet American, Rabbit-Proof Fence) regisseerde de film, gebaseerd op het leven van de echte Chamuso. Noyce’s films zijn nooit helemaal slecht, maar ook nooit helemaal goed. Het is of hij de verbeeldingskracht mist om zo’n zwaar thema anders weer te geven dan hoe je denkt dat het hoort: eerst een aardige man neerzetten, hem dan als een Job met plagen treffen en kijken of hij ongebroken blijft. En ja hoor, Chamuso komt gepijnigd, maar gelouterd uit de diepten terug.