Ruzie ethanol bezworen met gaspact

Tijdens hun energietop besloten Zuid-Amerikaanse leiders gisteren tot de bouw van een gaspijpleiding over het continent. Ruzie tussen Brazilië en Venezuela over ethanol werd zo bezworen.

Door de huidige hoge grondstofprijzen spelen gas en olie (weer) een groeiende rol in de wereldpolitiek. En nu ethanol wereldwijd populair wordt als vervanger van fossiele brandstoffen, groeit ook het geopolitiek belang van de biobrandstof – in ieder geval in Latijns-Amerika, waar Brazilië een voortrekker in de productie van ethanol is. Dat bleek de afgelopen twee dagen tijdens de ‘Eerste Energietop van Zuid-Amerika’.

Bijeen op het Venezolaanse Isla Margarita konden latino-leiders maar net een conflict tussen Brazilië en Venezuela over ethanol bezweren. Uiteindelijk schaarden de twaalf zich eensgezind achter het plan voor een gaspijpleiding die Brazilië, en later ook Argentinië en Chili, moet aansluiten op de grote Venezolaanse en Boliviaanse gasvoorraden.

Voorafgaand aan de top was van verbroedering op het continent veel minder te merken. Volop werd er gezinspeeld op ‘bilateraaltjes’ waar de vele regionale ruzies bijgelegd konden worden. Tussen Chili en Bolivia (over toegang van Bolivia tot een Chileense zeehaven). Tussen Ecuador en Colombia (over coca verdelging in de grensstreek). Tussen Colombia en Venezuela (over de sympathie van de linkse FARC voor het Venezolaanse socialisme). Tussen Uruguay en Argentinië (over vermeend vervuilende papierfabrieken langs hun grensrivier).

Maar gisteren konden de regeringsleiders tenminste één concreet resultaat presenteren: het gasoducto komt er. Echter, aan de in maart opgericht regionale gas-OPEC blijven vooralsnog alleen initiatiefnemers Venezuela, Argentinië en Bolivia verbonden. En Brazilië wilde nog geen ja zeggen tegen deelname aan de ‘Bank van het Zuiden’, een Venezolaans alternatief voor de neoliberale Wereldbank en de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank.

Onder verwijzing naar het behaalde gasakkoord, konden de presidenten Lula van Brazilië en Chávez van Venezuela hun geruzie over ethanol gisteren achter zich laten. Chávez deed dit lacherig: „We zijn niet tegen biobrandstoffen. Lula, je moet er de best mogelijke prijs voor vragen.” Lula was zelfverzekerd: „Biobrandstof, echt waar, biedt een uitweg aan de armen op aarde. Natuurlijk vormt biobrandstof geen enkele bedreiging voor de voedselproductie.”

De voorafgaande weken hadden de presidenten zich veel minder kameraadschappelijk gedragen. Brazilië en de VS zijn de belangrijkste producenten van het ‘schone’ ethanol. De eerste stookt het uit suikerriet, de laatste vooral uit maïs. Chávez zei meermaals dat dit opstoken van voedselgewassen het arme deel van de wereldbevolking tot de hongerdood zal veroordelen. Hij kreeg steun van de linkse presidenten Castro van Cuba en Ortega van Nicaragua.

De tegenstanders wijzen op de stijgende voedselprijzen van bijvoorbeeld soja en maïs. Zo leidde de hoge wereldprijs van maïs in Mexico tot prijsspeculatie, waardoor armen er amper nog hun dagelijkse tortilla’s konden eten.

Castro, Ortega en Chávez uitten hun kritiek het hardst sinds de Amerikaanse president Bush in maart langskwam in Brazilië. Hij sloot er een akkoord over gezamenlijke ethanolproductie. De VS streven er al langer naar in tien jaar tijd 20 procent van hun olieconsumptie door alternatieven te vervangen. De VS hopen zo minder afhankelijk te worden van olie uit het instabiele Midden-Oosten.

In Bush’ en Lula’s strategische alliantie speelde ook mee dat het Witte Huis tegenwicht wil bieden aan de regionale invloed van Chávez, tevens een belangrijk olieleverancier van de VS. In allerlei landen in en buiten de regio investeert Chávez zijn petrodollars in sociale projecten. Lula profileert zich ook graag als regio-aanvoerder. Hij is gematigder links en geniet daarom de duidelijke voorkeur van Washington boven de links-nationalistische en retorisch vaak fel anti-Amerikaanse Chávez.

Ethanol zal in de nabije toekomst wellicht nog tot nieuwe spanningen leiden. Maar vooralsnog kozen de latino-leiders – in een wereld van schaarse energiebronnen en hoge brandstofprijzen – gisteren voor het delen van hun olie- en gasrijkdommen.

En zoals Venezuela daarbij goed verdient aan de olie-export aan de VS, kan Brazilië goed verdienen aan de levering van ethanol aan Amerikanen. Lula zei maandag voor vertrek graag over ethanol te willen praten. „Maar ik heb nog steeds niets gehoord over de technologische en wetenschappelijke basis van de kritiekpunten.”