PvdA praat weer ‘over de inhoud’

Wouter Bos wil een einde aan de „zelfkastijding” in de PvdA. Op bijeenkomsten in Leiden en Rotterdam geven PvdA-bewindslieden getrouw gehoor aan zijn eis.

Het mooiste aan de avond is, zei een PvdA-lid na afloop, dat het niet één keer over Wouter Bos ging. In Leiden praatten PvdA-leden gisteravond met hernieuwd zelfvertrouwen met vier bewindspersonen over vijftig dagen regeren. In Rotterdam gaf staatssecretaris Bussemaker een gastcollege over het politiek beladen onderwerp van medische ethiek.

De PvdA lijkt de aansporing van partijleider Wouter Bos serieus te nemen: het moet weer „over de inhoud” gaan. De partij heeft zichzelf lang genoeg bekritiseerd, vindt hij. De laatste weken werden getekend door geruzie over de verkiezingsnederlaag en het leiderschap van Bos, wat werd versterkt door een tv-documentaire over Bos en een kritisch boek van de Wiardi Beckman Stichting over de campagne. Bos beantwoordde de kritiek maar wil vooruitkijken. „En nu verder!” spoort hij zijn leden aan op de website van de PvdA.

Om die woorden kracht bij te zetten, trokken diverse PvdA-kopstukken gisteren het land in. In het Leidse Scheltemacomplex gingen circa honderd leden in debat met vier bewindslieden van de PvdA: officieel zouden de ministers Plasterk, Vogelaar en Cramer en staatssecretaris Dijksma praten over de eerste vijftig dagen dat het vierde kabinet-Balkenende van CDA, PvdA en ChristenUnie regeert. De leden moesten van gespreksleider Niesco Dubbelboer „ideeën genereren” – en de zaal gaf netjes gehoor. Vooraf konden per e-mail vragen worden ingediend. Tijdens deelsessies gingen de gesprekken over wat de partijleden – opvallend vaak ambtenaren en schooldirecteuren – bezighield op hun vakgebied. Zie je wel, leken ze te willen zeggen tegen de massaal opgekomen pers, de interne crisis zijn we voorbij.

Eén aanwezige, oud-raadslid Liesbeth Hesseling, dreigde het festijn te verstoren. Zij zei dat zij op feestjes alleen maar hoort dat de PvdA de belangrijke thema’s heeft „weggegeven”, zoals een onderzoek naar de Irak-oorlog. „Wat hebben wij eigenlijk voor de poorten van de hel weggesleept?” Geen nieuwe kerncentrales, zei minister Cramer (Milieu). Extra geld voor de kinderopvang, vulde staatssecretaris Dijksma (Onderwijs) aan. Minister Vogelaar (Wonen, Wijken en Integratie) noemde de „ontkokering”. Hesseling was niet onder de indruk. Dat zijn dingen, zei ze, waar de meeste partijen het wel over eens zijn. Dubbelboer, grappend: „We zouden toch stoppen met die zelfkastijding?”

In haar lezing op het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam besteedde staatssecretaris Bussemaker (Volksgezondheid) aandacht aan abortus en euthanasie, waarover de tegenstellingen tussen PvdA en ChristenUnie steeds duidelijker worden. Eerder was bij de ChristenUnie irritatie ontstaan, toen Bussemaker een passage over adoptie als alternatief voor abortus anders uitlegde dan de coalitiepartner. Onder de leden van de PvdA, die vrijzinnige en conservatieve sociaal-democraten verenigt, heerst scepsis over de samenwerking met de ChristenUnie. Gisteren gaf Bussemaker in haar toespraak opnieuw een signaal aan deze partij. Anders dan voor de christelijke coalitiegenoot is voor haar het zelfbeschikkingsrecht van mensen over hun eigen zwangerschap en hun eigen levenseinde een „verworvenheid’’. Maar om autonoom te kunnen beslissen moeten mensen diverse alternatieven kunnen afwegen. En sommigen hebben daar hulp bij nodig.

De PvdA straalde gisteren de eenheid uit die Bos verlangt. De partijtop probeerde de achterban te overtuigen van de winst van het meeregeren. Eind mei, als de commissie-Vreeman met een analyse van problemen in de partij naar buiten komt, barst de discussie vanzelf weer los.