‘Museum is mijlpaal voor de fotografie’

In Rotterdam is vanmiddag het Nederlands Fotomuseum geopend. „Je kan hier kijken en doen, en het verhaal achter foto’s terugvinden.”

Overal staan kruiwagens, kratten, emmers met gereedschap, pallets, dozen, koffers en bezems. Timmerlui en technici komen en gaan. Stof maakt van de vloer een glijbaan. Een dag voor de opening, vanmiddag verricht door koningin Beatrix, heeft het nieuw Nederlands Fotomuseum op de Rotterdamse Kop van Zuid nog alles weg van een bouwput.

Het nieuwe Nederlands Fotomuseum is gevestigd in gebouw ‘Las Palmas’, voormalige werkplaats van de Holland-Amerika Lijn. Het uit 1953 stammende gebouw met een totaal oppervlak van 20.000 vierkante meter is het afgelopen jaar voor 25 miljoen euro ingrijpend verbouwd en opgeknapt. De industriële uitstraling is bewaard gebleven in het beton van wanden en pijlers en vormt een mooi contrast met de cyclaamroze entree. Diezelfde kleur domineert de grote zaal.

„Mooi hè”, zegt directeur Ruud Visschedijk. „Prachtplek, prachtmuseum. Onvoorstelbaar hoeveel vooruitgang er de afgelopen tien jaar in de fotografie is geboekt.” Dit museum is volgens hem een „mijlpaal voor de fotografie”. Het bewijst dat het medium serieus wordt genomen. „Alles, van oude technieken tot de modernste digitale varianten, is hier te vinden. Dat is uniek in Europa.”

De eerste exposities in het museum zijn een thematisch overzicht van Nederlandse fotografie, Dutch Eyes, en een overzicht van Rotterdamse fotografie, Panorama Las Palmas, gemaakt in de buurt van het museum.

Visschedijk: „Historische en hedendaagse fotografie moet je hier in één beweging met elkaar in verband kunnen brengen. Je moet hier kunnen kijken en doen, het verhaal achter foto’s kunnen terugvinden en foto’s bij verhalen kunnen zoeken. Zowel dat aanbod als de locatie van het museum op de dynamische, snel veranderende Kop van Zuid, zullen het museum tot een trekpleister maken”.

In naam bestaat het nieuwe museum vanaf 2003, uit een samenvoeging van het Nederlands Fotoarchief, het Nederlands Fotoinstituut en het Nationaal Fotorestauratie Atelier. De drie instellingen waren sinds 1994 reeds gezamenlijk gehuisvest in de Rotterdamse Witte de Withstraat.

De fusie en de herhuisvesting zijn de uitkomst van de mogelijkheden die werden geboden door het legaat van Hein Wertheimer. Deze jurist en enthousiast amateurfotograaf liet in 1997 zijn vermogen van 10 miljoen euro na voor steun aan een fotografiemuseum.

Het vernieuwde Fotomuseum beheert dankzij het voormalig Fotoarchief de oeuvres van 130 fotografen en heeft onder meer de beschikking over drie miljoen negatieven, 400.000 afdrukken en 250.000 dia’s waaruit geput kan worden bij het samenstellen van tentoonstellingen. Voor die tentoonstellingen zijn vier expositieruimtes beschikbaar (een verdubbeling ten opzichte van de oude situatie); een grote op de begane grond, flexibel in te richten dankzij wanden die verplaatsbaar zijn via een metalen grid aan het plafond, en drie kleinere in het souterrain.

Niet alleen kan het kwetsbare fotografisch erfgoed er met de modernste technieken worden bewaard, ook is het museum het eerste kenniscentrum van de Nederlandse fotografie, waar informatie over alle historische en hedendaagse aspecten van het medium tastbaar aanwezig is voor zowel onderzoekers als algemeen publiek.

Beide doelgroepen, de serieuze en de speelse, kunnen straks gebruik maken van de interactieve installatie die is ontworpen door Geert Mul. Door vier onderling verbonden afstandbedieningen (voor fotograaf, tijdsbestek, locatie en onderwerp) kunnen daarmee de 100.000 gedigitaliseerde foto’s uit de collectie zichtbaar gemaakt worden op een metersgroot beeldscherm; iedere console kadert het zoekveld van de andere drie.

Hoe ingewikkeld ook, een dag voor de opening draaide de ‘digitale schatkamer van de Nederlandse fotografie’ vlekkeloos. Alleen trilde het beeldscherm – maar dat kwam door de bouwactiviteiten elders op de Kop van Zuid. Of waren het misschien toch de boormachines waarmee elders in het gebouw de laatste foto’s werden opgehangen?

De publieksopening van het museum vindt morgenavond plaats, het openingsprogramma neemt het hele weekend in beslag.

Nederlands Fotomuseum in Las Palmas, Wilhelminakader 332, Rotterdam. Inf. 010-2030405.