Een veilige vliegstad

Schiphol is niet te stoppen, was onlangs de conclusie van het maandblad M van deze krant. In de driehoek Amsterdam, Haarlem en Hoofddorp is een vliegstad gegroeid met een eigen karakter en dynamiek. Die stelt de omgeving voor voldongen feiten en kan niet anders worden bediend dan met toegesneden oplossingen.

Niet alleen fysiek, met eigen spoorlijnen, snelwegen en extra geluidscontouren. Maar ook bestuurlijk. De vliegstad heeft een eigen rechtbank, cellencomplex, brandweer en zelfs een eigen politiekorps. De van oorsprong militaire koninklijke marechaussee is er exclusief bevoegd: het is in 1991 de gemeentepolitie van de vliegstad geworden. Alleen een burgemeester ontbreekt nog, zo lijkt het. Wellicht omdat er geen permanente bewoners zijn, alleen tijdelijke.

Voor rampenbestrijding is de luchthaven deels afhankelijk van gemeenten en veiligheidsregio’s in de omgeving: Amsterdam, Haarlemmermeer en Kennemerland. De afgesproken bestuurlijke herindeling rondom Schiphol dreigt echter de belangen van de vliegstad in het geding te brengen. De burgemeester van Haarlemmermeer slaat alarm: er komt een bestuurlijke kwestie tussen burgemeesters, korpsbeheerders en departementen aan de oppervlakte waar het binnenlands bestuur al decennia patent op heeft. Brandweerzorg die niet deugt, bijstandsafspraken die worden afgezegd, bestuurlijke competenties die worden verdedigd. De details zijn veelzeggend en verontrustend. Kennelijk is de beoogde samenwerkingspartner Kennemerland zo zwak dat het een ramp in het eigen gebied al niet aan kan. Laat staan dat deze ‘veiligheidsregio’ competent zou zijn om op Schiphol bijstand te verlenen.

De vliegstad heeft in de praktijk bestuurlijk en economisch een status aparte. Het is meer dan een combinatie van een havenbedrijf, winkelcentrum en een kantorenpark. Het is ook een internationale en Europese grensstad annex verkeersplein waar openbare orde en veiligheid gegarandeerd moeten zijn. Rampenbestrijding op Schiphol is een nationale kwestie. Die moet voorop staan bij het zoeken naar een oplossing. Schiphol is een nouveauté in de politieke geografie van het Koninkrijk – een internationale, economische zone, beeldbepalend voor het imago van Nederland in de wereld, omzetdrijver voor het bruto binnenlands product. Iedere Nederlander is burger van de vliegstad.

Bestuurlijke afspraken in de regio moeten daarop worden afgestemd. Het ligt dan voor de hand dat er rondom Schiphol één veiligheidsregio wordt gecreëerd van voldoende omvang, met toereikende middelen en competenties onder een helder bestuur. Of dat Amsterdam is, Haarlemmermeer, Zaanstreek, Kennemerland, of een combinatie daarvan, zal de burger van de vliegstad weinig kunnen schelen. Als het maar werkt.