Dodelijk wapenbezit

De schietpartij maandag in een Amerikaanse technische universiteit is niets nieuws. Alleen de 33 doden zijn een treurig record. De wapens worden beter en dus dodelijker. Veelzeggend is echter dat het vorige recordaantal doden bij een schietpartij op een universiteitscampus al 41 jaar geleden werd gehaald. Op de universiteit van Texas vielen toen zestien doden. En in 1991 vielen in een eetcafé in Texas 24 doden. Er zijn veel andere incidenten met in de war geraakte figuren die hun geweldsfantasieën uitleefden. Schietpartijen zijn in Amerika geen nieuwe trend maar eeuwenlang gebruik waaraan niet snel een einde kan worden gemaakt.

De oorzaak van dit geweld is niet alleen het vrije wapenbezit in veel deelstaten, maar ook een gewelddadige traditie, vooral in het zuiden van het land. De geweldstraditie is wel beschreven in de klassieke romans van Faulkner en Steinbeck. Geweld wordt gezien als een snelle oplossing van problemen. Dat geldt ook voor gestoorde mensen die naar de wapens grijpen. Het gaat om de primitieve trekjes van een geavanceerd land. Het noorden van de Verenigde Staten heeft veel lagere moordcijfers dan het zuiden. Vooral in de zuidelijke en westelijke deelstaten, ook in de eergisteren getroffen deelstaat Virginia, zijn wapens gemakkelijk te kopen. De beperking van het wapenbezit in veel noordelijke deelstaten is door de open onderlinge grenzen beperkt effectief.

Het veelvuldige wapengeweld zou de Amerikaanse regering ertoe kunnen brengen om het wapenbezit landelijk te beperken. Maar een spectaculaire schietpartij kan net zo goed worden gebruikt als argument voor vrij wapenbezit voor onschuldige burgers die zich tegen een wild om zich heen schietende figuur of tegen een overvaller moeten kunnen verdedigen. De overheid wordt niet vertrouwd als geweldsmonopolist. Mensen kopen een pistool uit angst, ook al blijkt dat dan meestal alleen zijzelf of hun naasten gevaar lopen door impulsief of onoordeelkundig gebruik.

De machtige Amerikaanse vuurwapenlobby speelt met haar ruime campagnebijdragen aan politici een grote rol in de verspreiding van vuurwapens, maar is niet de enige oorzaak van die verspreiding. De lobby doet ook een beroep op eeuwenoude Amerikaanse instincten. Het rouwbeklag van president Bush maandag deed hypocriet aan, gezien de ruime steun die hij ontvangt van de wapenlobby. Er zijn maar weinig Amerikaanse politici die de moed hebben vuurwapenbezit nationaal te willen beperken.

Er is een duidelijk verband tussen vuurwapenbezit en het aantal doden door vuurwapengebruik. Door de uitbreiding van Europa kan de illegale wapenhandel over de grenzen toenemen. Dan komen er meer vuurwapens in landen waar ze grotendeels verboden zijn. Ook de vuurwapenvrije gemeenten Erfurt en Den Haag hadden dodelijke schietincidenten op een school. Toch blijkt uit internationale vergelijkingen dat een nationaal verbod op vuurwapens veel doden scheelt, of de grenzen nu wel of niet open zijn. Die les zouden Amerika en andere landen met te gemakkelijk verkrijgbare vuurwapens moeten leren.