Ouder die het langst leeft, is de kinderen geld schuldig

Het testament regelt dat de bezittingen van de opsteller na overlijden naar wens worden verdeeld. Ook kan een goed opgesteld testament ervoor zorgen dat de achterblijvers zo min mogelijk belasting over de erfenis betalen. Maar wat als de fiscus opeens zijn beleid verandert?

Langstlevende

De wettelijke verdeling maakt dat de langstlevende partner verzorgd achterblijft met alle goederen die tot de nalatenschap behoren. Zijn er kinderen, dan gaat ook hun deel naar de achterblijvende ouder. Dit voorkomt dat de kinderen na het overlijden van de ene ouder bijvoorbeeld hun deel van het ouderlijk huis kunnen opeisen waar de andere ouder nog in woont. De erfenis van de kinderen blijft dus voorlopig bij de nog levende ouder, en die krijgt een schuld aan de kinderen.

Die schuld wordt in de regel bij het overlijden van de langstlevende ingelost. Nadeel is dat het erfdeel van de kinderen dan vaak minder waard is geworden door de inflatie. Notaris Aniel Autar van Kooijman Lambert Notarissen in Rotterdam legt uit dat de wet daar een regeling voor geeft die in de praktijk niet veel om het lijf heeft: de wet stelt dat de langstlevende ouder aan de kinderen een rente moet vergoeden die gelijk is aan de wettelijke rente, verminderd met 6 procentpunt. Op dit moment is de wettelijke rente 6 procent. Per saldo is de langstlevende ouder dus geen rente aan de kinderen verschuldigd.

„Dit is vaak jammer omdat het verschuldigd zijn van rente bij het overlijden van de langstlevende ouder aanzienlijke successierechtbesparingen kan opleveren. De aan de kinderen verschuldigde rente mag dan worden afgetrokken van de erfenis bij het overlijden van de tweede ouder”, aldus Autar.

Formulering

Autar legt uit dat veel testamenten – oude en nieuwe – de mogelijkheid bieden toch een andere rente te vergoeden. In het testament is dan vaak toegevoegd dat de kinderen en de langstlevende bij het overlijden van de eerste ouder samen de rente kunnen vaststellen. „Dat heeft als voordeel dat zij de meest gunstige rente kunnen kiezen. Zo kan bijvoorbeeld worden ingespeeld op de verwachte waardestijging van het ouderlijk huis of rekening worden gehouden met de zwakke gezondheid van de langstlevende ouder.”

De juiste formulering luistert nauw, weet de notaris. Om optimaal van de fiscale faciliteiten te kunnen profiteren moet de aanpassing bovendien worden gedaan binnen de periode waarbinnen de successieaangifte moet zijn ingediend. De fiscus is alert op deze termijn. Komt u na het verlopen van de termijn een andere rente overeen, dan is er in de ogen van fiscus sprake van een schenking. Heffing van schenkingsrecht bij de kinderen ligt dan op de loer.

Niet zomaar

Autar vermoedt dat in duizenden testamenten zo’n bepaling over de rente is opgenomen en dat die wordt gebruikt. Maar de Belastingdienst accepteert zo’n constructie niet meer zomaar. Autar: „Het Specialistenteam Successie en Schenking van de fiscus liet mij desgevraagd weten dat aanpassing van de rente alleen in een beperkt aantal gevallen mag, zelfs als het testament expliciet de mogelijkheid tot het vaststellen van een afwijkende rente biedt. Anders zal de fiscus de rente die kinderen ontvangen zien als schenking en deze belasten.” Oppassen dus bij het vergoeden van de rente.

Cleo Scheerboom

Voor meer informatie: www.belastingdienst.nl/particulier/erven