Kasparov versus Poetin

President Poetin van Rusland heeft eindelijk een tegenstander van formaat gekregen. Een schaker, misschien wel de beste ooit. Iemand die niet snel opgeeft en die helder is in zijn politieke ambities: Rusland van Poetin ontdoen.

Gary Kimovitsj Kasparov, vorige week 44 jaar geworden, is het gezicht en de zegsman van de Russische oppositie. Dit onsamenhangende gelegenheidsverband, ‘Een ander Rusland’ geheten, hield zaterdag en zondag in Moskou en Petersburg verboden ‘marsen van de onvrede’ tegen Poetins inperkingen van de vrijheid. De politie trad snoeihard op tegen de betogers en arresteerde Kasparov. Hoewel hij later werd vrijgelaten, riskeert hij een jarenlange gevangenisstraf.

Schaker-politicus Kasparov is een liberale Rus die zich niet monddood wenst te laten maken. Politiek heeft hij tot nu tot slechts een bescheiden rol gespeeld, met partijen en initiatieven die electoraal betrekkelijk onbetekenend waren. Maar zijn zaak – bestrijding van de almacht van president Poetin – is een juiste. En hoewel ‘Een ander Rusland’ het politieke spectrum tot in zijn onaangename extremiteiten bestrijkt, moet Kasparov als een van de weinigen in Rusland in staat worden geacht het Poetin werkelijk lastig te maken.

Voor menig Rus is Kasparov dankzij zijn buitengewone schaakprestaties belangrijker dan de president. Tekenend voor zijn genie – en voor zijn vasthoudendheid – is zijn onvergetelijke partij om het wereldkampioenschap tegen landgenoot Anatoly Karpov. Deze match, die in september 1984 begon en tot februari 1985 duurde, is de langste uit de schaakgeschiedenis. Kasparov boog een kansloze achterstand van 5-0 om in 5-3 na 48 partijen in vijf maanden. Karpov was uitgeput en de voorzitter van de wereldschaakbond, Campomanes, besloot onder chaotische omstandigheden de partij als onbeslist af te breken en een nieuwe uit te schrijven. Op 9 november 1985 werd Gary Kasparov alsnog wereldkampioen schaken, de jongste ooit.

Politiek is geen schaak, hoewel de vergelijking vaak wordt getrokken. Toch is Kasparov een formidabele politieke tegenstander. Al was het maar wegens zijn nationale en internationale bekendheid, zijn welsprekendheid en talent om toegang te krijgen tot het handjevol onafhankelijke media dat Rusland nog rest. Als Kasparov onverhoopt achter de tralies verdwijnt, kan Poetin zichzelf tot tsaar kronen: tot absoluut heerser die Rusland als grootmacht met gas en olie op de wereldkaart terugzette, maar wel ten koste van vrijheid en democratie.

Over minder dan een jaar, in maart 2008, zijn er presidentsverkiezingen in Rusland. Er valt weinig te kiezen met verboden partijen en monddood gemaakte politici. Het zou niet verbazen als Poetin gewoon blijft zitten of op de achtergrond de macht in handen houdt. Internationaal wordt ostentatief gezwegen over de politieke repressie in Rusland en Poetins dictatoriale trekken. De afhankelijkheid van het Russische gas in Europa is kennelijk te groot voor openlijke kritiek. De hoop op noodzakelijk tegenwicht is daarmee geheel gevestigd op een schaakkampioen die zijn talenten dapper inzet voor de politiek. Van opgeven zal geen sprake zijn. Deze partij is nog maar net begonnen. Kasparov verdient alle steun.