Kabeljauwpiraten

De vis wordt goed betaald en is dus ook aantrekkelijk voor illegale vissers.

EU-visserijministers zinnen op tegenmaatregelen.

Kabeljauw, in grote hoeveelheden illegaal gevangen in de Barentszzee. Foto Hollandse Hoogte y9167 Greenland, Ammarsivik. Cods. - Groenland, Ammarsivik. Dorsche. 09.08.2005. - NUR DIGITAL ONLY, 48 MB. Copyright: Dominik Asbach / Bilderberg serie: 24 foto's augustus 2005 *** Local Caption *** 01382577 Bilderberg / Hollandse Hoogte

„Het is een moderne vorm van piraterij”, zegt Albert Vermuë. ‘Illegale vissers’, ofwel vissers die zich niets aantrekken van internationale afspraken tegen overbevissing. Vis is een winstgevend product en dus schuimen illegaal opererende vissers de wereldzeeën af op zoek naar hun prooi. De illegale vis komt ook in Nederlandse winkels terecht.

Er moet iets gebeuren, denkt men in de Europese Unie. Vandaag vergaderen de ministers van Visserij in Luxemburg over maatregelen tegen de illegale visserij. Later dit jaar wil de EU met een nieuw pakket maatregelen komen.

Schattingen van het probleem lopen ver uiteen. In de Europese Unie draait het om zo’n 5 à 10 procent van de consumptie, schat Vermuë, directeur Visserij op het ministerie van LNV. Greenpeace spreekt over een wereldwijde handel ter waarde van negen miljard euro. De verse vis die Nederlandse vissers op de visafslagen aan land brengen, is redelijk gecontroleerd. Maar de helft van de Europese visconsumptie is import van buiten de EU. Vis houdt geen rekening met grenzen, en zeeën zijn voor iedereen toegankelijk. Daar ontstaan de problemen.

„Al een paar jaar varen er op het noordelijk deel van de Atlantische Oceaan visserschepen onder vlaggen van voormalige Sovjetrepublieken die illegaal op roodbaars vissen”, zegt Gerard van Balsfoort van het Productschap Vis. „Illegaal”, omdat de landen rond de Atlantische Oceaan afspraken hebben gemaakt over vangstquota in dit gebied. Deze schepen negeren de quota en brengen hun vis naar de hoogste bieder in willekeurig welk land. Het resultaat? De visstand daalt, de quota voor de ‘brave vissers’ worden verlaagd en de illegale visser vist vrolijk verder.

Ook Nederland is hierbij in een ongunstig daglicht komen te staan. De Eemshaven is een favoriete bestemming voor Russische schepen die in de Barentszzee op kabeljauw vissen. Rusland en Noorwegen beheren de kabeljauwquota in deze zee, maar er lijkt een hoop mis te zijn met de controle, zo blijkt uit een rapport dat Greenpeace in februari uitbracht.

Als een Russisch schip met diepgevroren kabeljauw in de Eemshaven arriveert, zenden Nederlandse controleurs een verzoek naar de Russische autoriteiten om te garanderen dat de vis legaal is gevangen. Deze verzoeken worden genegeerd, en Nederlandse controleurs zijn verplicht de vis het land binnen te laten.

Wellicht verandert er iets ten goede per 1 mei, als de bewijslast wordt omgekeerd. „Als de Russische autoriteiten na 1 mei niet zeggen dat een schip een legale lading heeft, dan mag het niet meer worden gelost”, zegt Vermuë. Maar als ze dan altijd standaard ‘ja’ zeggen? „We moeten vertrouwen op de internationale samenwerking, anders werkt niets. Tijdens onderhandelingen in Rusland kregen we wel het idee dat het gaat werken.”

De vishandel zelf realiseert zich het probleem, zegt voorzitter Guus Pastoor van de Visfederatie, en werkt aan een protocol voor vis uit de Barentszzee, opdat handelaren zich verzekerd weten van de legale herkomst van hun vis. Dit protocol bevind zich nog in een proefstadium.

„Het probleem,” zegt Vermuë, „is dat vis een product uit een juridisch niemandsland is.” Landen werken samen in de zogeheten regionale beheersorganisaties, bijvoorbeeld in het noordelijk deel van de Atlantische Oceaan. Maar in internationale wateren heeft niemand het absoluut voor het zeggen en kan elk vissersschip zijn gang gaan. De juridische basis om op te treden tegen schepen is zeer wankel.

In Duitsland wilden ze illegale vissersschepen niet langer bevoorraden, vertelt Vermuë, „maar de visser stapte naar de rechter en moest worden bevoorraad.” Vermuë hoop dan ook op „inventieve ideeën” tijdens het overleg vandaag. „We willen de praktijk uitbannen, maar geen onafzienbare brij papier creëren.”