Boeken over Cruijff leveren sportprojecten op

In de aanloop naar zijn zestigste verjaardag neemt het aantal boeken over Johan Cruijff toe, ook al beleeft ’s lands beroemdste voetballer daar zelf weinig plezier aan.

„Alle dingen die in mijn geschiedenis zijn gepasseerd zijn momentopnames. Uitspraken of ruzies moet je zien volgens een bepaald gezichtspunt. Als je dat dertig jaar later opschrijft, doe je iemand pijn of benader je iemand negatief die dat niet verdient. Overal in de wereld waar een biografie verschijnt ontstaat bonje. Dat is nergens voor nodig.”

Johan Cruijff wilde het vorige week in het Olympisch Stadion in Amsterdam nog eens uitleggen. ’s Lands beroemdste voetballer, naast de Braziliaan Pelé en de Duitser Franz Beckenbauer een van de besten van zijn tijd, heeft het niet zo op een biografie. Toch kreeg Cruijff in de aanloop naar zijn zestigste verjaardag, op woensdag 25 april, ongeveer tachtig aanvragen ‘iets te doen’.

„Ik heb gezegd: ik vind het leuk als jullie een boek maken, maar reken niet op mij. Als ik het voor de één niet doe, doe ik het ook niet voor de ander. Zo krijg je ook geen scheve gezichten.”

De meeste medewerking verleende Cruijff nog wel aan de schrijvers van Johan Cruijff dat met enige vertraging vorige week werd gepresenteerd. De Europees voetballer van de eeuw zou eerder niet willen meewerken aan het project van zes prominente Nederlandse voetbaljournalisten waarvan de opbrengst ten goede komt aan de Johan Cruyff Foundation die sportprojecten voor kinderen ondersteunt. Het struikelblok betrof 1.947 handtekeningen voor een chique uitgave van het lijvige boekwerk in een oplage van het geboortejaar van Cruijff, 1947.

Dat Cruijff geen zin had bijna tweeduizend boeken te signeren bleek een misverstand. De uitgevers, de Foundation en de manager van Cruijff, Pascal Pop, hadden langs elkaar heen gepraat, werd opgelucht meegedeeld. „Ik vond het wel komisch”, zei Cruijff. „Maar ik kreeg de zwartepiet toegespeeld en heb toen zelf eens de uitgever gebeld.” Met als resultaat dat hij de handtekeningen zet op de al uitverkochte exemplaren die 99 euro per stuk kosten. Met de oplage van achtduizend exemplaren (à 59 euro) in boekhandels en na aftrek van kosten blijft zo’n twee ton over voor de Foundation.

Het boek waaraan onder anderen Frits Barend, Johan Derksen en Hugo Borst meewerkten is het pronkstuk in de nieuwste golf aan Cruijff-boeken, nu in totaal zo’n vijftig, inclusief een groot aantal herdrukken. Eerder deze maand werden in het Olympisch Stadion drie boeken tegelijk gepresenteerd over Cruijff. Dat de oud-voetballer, die zijn grootste successen behaalde bij Ajax en Barcelona, de eerste exemplaren overhandigd kreeg, was ook met dank aan de Foundation. „Met de uitgevers van die boeken is een royaltyafspraak gemaakt”, zei manager Pop, een neef van Cruijff. „Een percentage van de opbrengst gaat naar de Foundation. Ik heb er nog geen zicht op wat het oplevert.”

Het management van Cruijff probeerde dezelfde regeling te treffen voor het boek De Keizer en De Verlosser van Marcel Rözer. De uitgever werd gedreigd met een kort geding als naam en beeltenis van Cruijff op de omslag zouden prijken. Pop: „Tenzij een deel van de opbrengst ten goede zou komen aan de Foundation. Daar hebben we niets meer van gehoord. Op dit moment worden de naam en het portret van Johan illegaal gebruikt en steekt meneer Rözer het geld lekker in eigen zak. Dat is net wat we wilden voorkomen. Over de gevolgen daarvan kan ik je nu niks zeggen.”

Een specifiek doel heeft de Johan Cruyff Foundation niet voor de opbrengsten. „Alles vloeit naar het algemene budget voor sportprojecten”, aldus directeur Carole Thate. „Wij zijn als Foundation natuurlijk blij met de opbrengsten maar doen zelf helemaal niets rond de verjaardag van Johan. We zijn slechts zijdelings betrokken bij initiatieven van derden.”

Zo probeert het televisieprogramma Z@ppsport geld in te zamelen voor een verjaardagseditie van een Cruyff Court. Het TROS-programma roept kinderen op met scholen en sportverenigingen te helpen bij de realisering van het nieuwste kunststof trapveldje. Ook de NOS wijdt een thema-uitzending aan de jarige Cruijff. Op maandag 23 april staat een mede door de omroepen TROS, NPS, VARA en VPRO mogelijk gemaakte avondvullende documentaire geprogrammeerd met onbekend beeldmateriaal van ‘de beroemdste Nederlander’.

Johan Cruijff zelf viert zijn verjaardag buiten de publiciteit. Pop: „Het blijft bij de overhandiging van die boeken. Hopelijk heeft hij een rustige en gezellige dag met zijn gezin.”