Kasparov, schaker, luis in Poetins pels

Met grof geweld sloeg de Russische politie dit weekeinde opposanten uiteen. Hun leider, de ex-schaker Garri Kasparov, werd opgepakt.

Hij heeft de flux de bouche van een raspoliticus. Het grove geweld door de oproerpolitie tegen de oppositie in Moskou (zaterdag) en St. Petersburg (gisteren) toont volgens Garri Kasparov, oud-wereldkampioen schaken, „de minachting van de autoriteiten voor de democratie”. Het regime heeft zijn ware gezicht getoond, zegt hij na elf uur lang door de politie te zijn vastgehouden: onder president Poetin wordt Rusland „een politiestaat”.

Het schaakgenie Garri Kasparov (44), nu een van de leiders van de oppositiegroepering Een Ander Rusland en luis in de pels van Poetin, heeft altijd belangstelling getoond voor politiek. Al vóór Poetins aantreden richtte hij in de jaren negentig diverse liberale oppositiepartijen op. Toen evenwel werd hij er nog niet voor opgepakt en werd zijn aanhang niet door een overmacht van agenten in elkaar geslagen.

Het tekent de situatie: met opposanten wordt onder Poetin veel hardhandiger omgegaan dan indertijd onder zijn voorganger Boris Jeltsin.

Een Ander Rusland bracht het afgelopen weekeinde in Ruslands twee grootste steden bij elkaar nog geen drieduizend mensen op de been – geen aantallen waarvan Poetin wakker hoeft te liggen. Ironisch genoeg dankt Kasparov de schijnwerpers van de publiciteit aan de president, want als de politie in met name St. Petersburg niet zo hard had ingegrepen, hadden de betogingen van dit weekeinde de pagina’s van de internationale media niet gehaald.

Een Ander Rusland is een koepelorganisatie van bewegingen en partijen die slechts hun afkeer van president Poetin en zijn beleid met elkaar gemeen hebben.

[Vervolg KASPAROV: pagina 4]

KASPAROV

Kasparov leidt bont gezelschap

[Vervolg van pagina 1] Kasparovs eigen Verenigd Burgerfront maakt er deel van uit, maar ook de verboden Nationaal-Bolsjewieken van de ultranationalistische, extreem-rechtse, xenofobe schrijver-politicus Edoeard Limonov, vriend van Jean-Marie Le Pen en Radovan Karadzic. In 1994 heeft Limonov aan Karadzic’ zijde nog op het belegerde Sarajevo geschoten – en daarbij volgens sommige berichten een oude vrouw gedood. Nobelprijswinnaar Solzjenitsyn noemde Limonov ooit „een insectje dat porno schrijft”. Van Een Ander Rusland maakt ook Arbeiders-Rusland deel uit, de groep rond de communist-oude-stijl Viktor Anpilov.

Garri Kasparov is in 1963 geboren in de Azerbajdzjaanse hoofdstad Baku, als Garri Weinsjtein, zoon van een joodse vader en een Armeense moeder. Na de dood van zijn vader in 1970 kreeg hij de Russische versie van de naam van zijn moeder. Vanaf zijn tiende domineerde hij de schaaktoernooien in de Sovjet-Unie en vanaf zijn zeventiende ook internationale toernooien. In 1985 werd Kasparov de jongste wereldkampioen schaken in de geschiedenis, door Anatoli Karpov te verslaan. Hoewel hij zijn titel in 2000 aan Vladimir Kramnik verloor, bleef hij nog jaren het schaken op het hoogste niveau beheersen. Velen zien hem als de grootste schaker aller tijden. In 1993 brak hij met de Britse schaker Nigel Short met de wereldschaakbond FIDE en richtte hij een rivaliserende bond op, de Professional Chess Association (PCA). De schaakwereld bleef daarna een paar jaar verdeeld. Hij versloeg Deep Blue, de supercomputer van IBM, tijdens een wedstrijd van zes partijen, in 1996, maar verloor een jaar later van de gemoderniseerde Deep Blue. In 2003 speelde hij gelijk tegen een nog modernere computer, X3D Fritz. Kasparov was van 1986 tot 2006 vrijwel ononderbroken de schaker met de hoogste Elo-rating ter wereld. De hoogste rating in de geschiedenis van de schaaksport staat met 2.851 nog steeds op zijn naam.

Kasparov, rebels, energiek, dynamisch en uiterst ambitieus, volgens veel tegenstanders een fysiek intens aanwezige, bijna intimiderende persoonlijkheid aan het bord, brak in maart 2005 zijn schaakcarrière af om zich geheel aan de politiek te wijden. Hij wil het afkalven van de mensenrechten en democratische vrijheden tot staan brengen en Poetin en zijn ploeg uit het Kremlin verdrijven, omdat zij van Rusland weer een autoritair geregeerd land – à la Wit-Rusland of Zimbabwe, zoals hij zaterdag zei – maken.

Demonstratie Moskou: zie www.nrc.nl/moskou